Verschillen

Dit geeft de verschillen weer tussen de geselecteerde revisie en de huidige revisie van de pagina.

Link naar deze vergelijking

Beide kanten vorige revisie Vorige revisie
balkenhaven [2016/01/27 11:41]
judith
balkenhaven [2016/05/11 10:23] (huidige)
jan
Regel 1: Regel 1:
 ==== Balkenhaven ==== ==== Balkenhaven ====
-Haven bij houtzaagmolen of houtzagerij waar ongezaagd hout werd bewaard. Ook: de eigennaam van het deel van de Nieuwe Haven te Zaandam dat voor dit doel was ingericht. In het verleden wemelde het in de Zaanstreek van de balkenhavens;​ iedere houtzaagmolen (en later machinale houtzagerij) stond aan het water en bezat minstens een haven(tje). Zeer bekend was de balkenhaven ten westen van het eiland in de [[Voorzaan]] De schepen die het hout de Zaanstreek binnen brachten werden hier gelost. Het was de taak van de balkenvlotters de losse balken tot vlotten te maken, en die vervolgens naar de molens te vervoeren. Een (wisselend) groot deel van de balken bleef evenwel in deze haven liggen, om later naar de molens te worden vervoerd. De balkenhaventjes bij de molens zelf hadden namelijk slechts een geringe capaciteit. Ook na de opening van het Noordzeekanaal (1876) en het graven van Zijknaal ​G (1883het Eiland in de Voorzaan werd hiermee van schiereiland een heus eiland) bleef deze situatie bestaan. De haven werd in de jaren 1883-1885 zelfs verbreed ten behoeve van de houtschepen en de balken; in deze tijd werd de Kuil tegenover Koog als nood-balkenhaven gebruikt. De balkenhaven ten westen van het Eiland werd na de verbreding vooral gebruikt door houthandel ​William ​[[Pont]], die zich op het Eiland had gevestigd. In deze tijd werd ook in de Nieuwe Zeehaven een enorme balkenhaven aangelegd, die '​Balkenhaven'​ als officiële naam kreeg. Reeds in de jaren `30 werd (door het uitblijven van balken) deze haven steeds minder gebruikt, maar na de Tweede Wereldoorlog benutte [[Bruynzeel]] de Balkenhaven steeds meer. De neergang van het houtconcern vanaf begin jaren `70 maakte daar een einde aan. In 1988 werd besloten deze balkenhaven te dempen om er bedrijfsterrein van te maken ten behoeve van de houthandels William Pont en Gras, die toen op het eiland waren gevestigd. Literatuur: Historische atlas: Zaende 118. Balkenvlotten.  +Haven bij houtzaagmolen of houtzagerij waar ongezaagd hout werd bewaard. Ook: de eigennaam van het deel van de Nieuwe Haven te Zaandam dat voor dit doel was ingericht. In het verleden wemelde het in de Zaanstreek van de balkenhavens;​ iedere houtzaagmolen (en later machinale houtzagerij) stond aan het water en bezat minstens een haven(tje). Zeer bekend was de balkenhaven ten westen van het eiland in de [[Voorzaan]]De schepen die het hout de Zaanstreek binnen brachten werden hier gelost. Het was de taak van de balkenvlotters de losse balken tot vlotten te maken, en die vervolgens naar de molens te vervoeren. Een (wisselend) groot deel van de balken bleef evenwel in deze haven liggen, om later naar de molens te worden vervoerd. De balkenhaventjes bij de molens zelf hadden namelijk slechts een geringe capaciteit. ​ 
-l. De dikwijls zeer lange en brede vlotten, samengesteld uit verschillende lagen boomstammen,​ die vanuit Duitsland (Elzas, Zwarte Woud, Main en Neckar) via de  Rijn onder meer naar de Zaanstreek werden vervoerd ter verwerking in de houtzagerijen. Deze vlotten waren het grootst in de 18e eeuw en bevatten toen soms tot ongeveer 18.000 kubieke meter hout, terwijl er bemanningen tot 500 koppen voorkwamen. Nadat ze met de stroom mee ons land hadden bereikt, werden ze in kleinere vlotten (toch nog van respectabele omvang) gesplitst, die vervolgens naar bijvoorbeeld Amsterdam, Dordrecht en de Voorzaan werden gevaren. ​ + 
-2. De kleinere vlotten van boomstammen voor vervoer naar de molens (en de latere machinale zagerijen). Deze vlotten hadden vaak een dikte van drie lagen en konden ook vrij lang zijn (de lengte werd eventueel beperkt door die van de te passeren sluizen). Ze werden door bedreven arbeiders (balkenvlotters) met de vaarboom door de Zaan en de sloten in het veld naar de plaats van bestemming gebracht. Aanvankelijk werden ze samengesteld in de Zaandamse haven en na het gereedkomen van het Noordhollands Kanaal lange tijd in het Kogerpolderkanaal tegenover West-Graftdijk. Na de aanleg van het Noordzeekanaal en, in Zaandam, de Nieuwe Zeehaven werden de flensvlotten daar gevormd. Sommige houtsoorten (bijvoorbeeld eiken, iepen en beuken) hadden geen drijfvermogen. Deze zogenoemde zinkers werden in de vlotten gecombineerd met dikke dennenstammen,​ die wél een groot drijfvermogen hadden. De vlotten werden bijeengehouden door “poepestokken”,​ dwars op de balkrichting en met zweden (grote handgesmede spijkers) vastgezette koppelstokken. Door het verdwijnen van de zaagindustrie (het hout wordt al sinds lang in de oorsprongslanden gezaagd) zijn de balkenvlotten volledig tot het verleden gaan behoren.  +Ook na de opening van het [[Noordzeekanaal]] (1876) en het graven van [[zijkanalen|Zijkanaal]] ​G (1883het Eiland in de Voorzaan werd hiermee van schiereiland een heus eiland) bleef deze situatie bestaan. De haven werd in de jaren 1883-1885 zelfs verbreed ten behoeve van de houtschepen en de balken; in deze tijd werd de Kuil tegenover Koog als nood-balkenhaven gebruikt. De balkenhaven ten westen van het Eiland werd na de verbreding vooral gebruikt door houthandel [[pont_meijer|William ​Pont]], die zich op het Eiland had gevestigd. In deze tijd werd ook in de Nieuwe Zeehaven een enorme balkenhaven aangelegd, die '​Balkenhaven'​ als officiële naam kreeg. Reeds in de jaren `30 werd (door het uitblijven van balken) deze haven steeds minder gebruikt, maar na de Tweede Wereldoorlog benutte [[bruynzeelbedrijven|Bruynzeel]] de Balkenhaven steeds meer. De neergang van het houtconcern vanaf begin jaren `70 maakte daar een einde aan.  
-3. Het voortbewegen en manoeuvreren van de kleinere vlotten met behulp van vaarbomen. Er waren destijds ettelijke balkenvlotters. Hun werk werd gaandeweg door sleepvaartuigen overgenomen.+ 
 +In 1988 werd besloten deze balkenhaven te dempen om er bedrijfsterrein van te maken ten behoeve van de houthandels William Pont en Gras, die toen op het eiland waren gevestigd. ​ 
 + 
 +Literatuur: ​ 
 +  * Historische atlas: Zaende 118.  
 +