afvalwater

Door industrie en huishoudens op het oppervlaktewater of de riolering na gebruik geloosd water, dat door verontreiniging problemen kan opleveren voor het milieuplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMilieubeheer, Dienst

Sinds 1981 de naamgeving van de reinigingsdienst van de gemeente Zaanstad. Aanvankelijk reinigings- en ontsmettingsdienst en later dienst reiniging, milieuhygiëne en centraal vervoer geheten.

De dienst is verdeeld in drie hoofdafdelingen, te weten afvalstoffen en transport, milieu en algemene zaken. Onder de hoofdafdeling afvalstoffen en transport vallen de onderafdelingen reiniging, centraal vervoer en vuilverbranding. Onder de hoofdafdeling milieu vallen de onderafdeling…
. Het Hoogheemraadschapplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHoogheemraadschappen

Zelfstandige lichamen, opgericht door Provinciale Staten en belast met de waterstaatszorg in een uitgebreid en welomschreven gebied. Ze worden bestuurd door een dijkgraaf en hoogheemraden benevens hoofdingelanden, een college, vergelijkbaar met dat van de burgemeester, wethouders en raadsleden die tezamen een gemeente besturen. (Zie
van de Uitwaterende Sluizen in Kennemerland en West-Friesland, gevestigd te Edam, belaste zich met de zorg voor en de controle van het opper vlaktewater.

Deze taak is feitelijk al oud sinds een ordonnantie van Karel V in 1544, waaraan de hoogheemraadschappen hun ontstaan danken, wordt zorg besteed aan de kering van het zoute buitenwater, het aanvullen van zoet binnenwater en het uitmalen op de boezem door de tot het Hoogheemraadschap behorende waterschappenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWaterschappen

Zie: Hoogheemraadschappen, Het Lange Rond, De Waterlanden en Waterstaat.
. De Zaanstreek behoort waterstaatkundig tot de Schermerboezem.

doordringende stank

De aanvankelijke taak van ook kwalitatieve waterbeheersing is uiteraard door de industrialisering en bevolkingstoename buitengewoon verzwaard. Reeds in de jaren 50 ontstond een verontrustende vervulling van de Zaanplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZaan

Belangrijkste waterloop in de Zaanstreek, waar het gebied zijn naam aan dankt. Naar de meest aangenomen theorie ontstaan als veenstroom, een natuurlijke afwateringsstroom voor de naastgelegen veengebieden, in de loop der eeuwen geëvolueerd tot afwateringskanaal en belangrijke scheepvaartweg voor een groot deel van Noord-Holland. Waterstaatkundig wordt als de Zaan beschouwd: de ruim 10 kilometer lange waterloop tussen de dorpen Oost- en Westknollendam in het noorden en de
, doordat deze min of meer als open riool werd misbruikt, maar vooral door de lozing van industrieel afvalwater. Somtijds verspreidde het water een doordringende stank. Het wonen vlak aan de Zaan werd onaangenaam, velen klaagden over hoofdpijn, de verf van woningen en andere gebouwen werd zwart en bladderde af en metalen als zilver en koper werden aangetast. Wetgeving om deze problemen te voorkomen ontbrak nog.

Het Zaangemaal

Het Hoogheemraadschap installeerde de Zaancommissie, waarin vertegenwoordigers van zowel gemeenten als industrie een gezamenlijk advies uitbrachten voor de bouw van een Zaangemaalplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZaangemaal

Het Zaangemaal voorkomt de penetrante stank die de Zaan sinds de industriële revolutie teisterde. Het Zaangemaal, geopend in 1966, markant gelegen tussen de vroegere Grote- of Hondsbossche Sluis en de Wilhelminasluis in Zaandam, in opdracht van het Hoogheemraadschap Uitwaterende Sluizen in de jaren zestig van de 20e eeuw, naar ontwerp van TAUW en architect H. Postel, gebouwd. Het waterschap heeft het gemaal met een bovenliggende kantoorverdieping uitgerust, waar de Havendienst is onde…
en een gemaal bij Den Helder. Vervolgens kwam de provincie Noord-Holland in 1965 met een Verordening bestrijding verontreiniging Schermerboezem c.a., waardoor een wettelijk kader werd aangereikt om de watervervuiling terug te dringen. Als aanvulling op deze verordening werd een heffingsregeling ter bestrijding van de zuiveringskosten ingesteld (1966). Voor de heffing gold en geldt als grondslag de hoeveelheid en hoedanigheid van het geloosde afvalwater van bedrijven, het principe 'de vervuiler betaalt'.

Het Zaangemaal, dat in 1966 in gebruik werd genomen, was het eerste boezemgemaal van het toenmalige Hoogheemraadschap van de Uitwaterende Sluizen in Kennemerland en West-Friesland, later opgegaan in het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Voor die tijd werd overtollig water alleen langs natuurlijke weg via spuisluizen afgevoerd. Dit leidde regelmatig tot problemen, als bij zware regenval en opstuwend water langere tijd niet gespuid kon worden, en voor de inliggende polders een maalverbod moest worden afgekondigd. Met het gereedkomen van het Zaangemaal werd dit probleem veel minder, en het gemaal was tevens een belangrijke verbetering in het bestrijden van de watervervuiling in de Zaan: men kon nu het vuile Zaanwater direct op het Noordzeekanaal uitmalen, en elders schoon IJsselmeerwater inlaten. Ook de verzilting van het zuidelijke deel van het beheersgebied kon zo worden tegengegaan.

Voor huishoudens wordt een gemiddelde bepaald waarnaar zij worden belast. Het Hoogheemraadschap verplichtte voorts de veel verontreinigd water lozende bedrijven tot ingebruikname van zuiveringsinstallaties. Van ruim 90 % van de woningen in het door Uitwaterende Sluizen gecontroleerde gebied, waaronder de Zaanstreek, wordt het rioolwater in regionale installaties gezuiverd. Het wordt daarna weer op het boezemwater geloosd. De provincie oefent toezicht uit op de kwaliteit van het oppervlaktewater. Daarbij worden naar gelang van omstandigheden en gebruik verschillende normen gehanteerd.

Kwaliteitsbaggeren

In basiskwaliteit dient een vastgesteld minimum aan planten- en dierenleven mogelijk te zijn. Op een aantal plaatsen in de provincie wordt dit minimum niet bereikt. Oorzaken kunnen zijn vervuiling van het bodemslib, bijvoorbeeld met fosfaten en stikstofverbindingen, verontreiniging van het kwel- en regenwater en in landbouwgebieden vooral de uitspoeling van kunst- en stalmest, alsmede van groei- en bestrijdingsmiddelen. Het laatste is door de Meststoffenwet enigszins aan banden gelegd, vervuild bodemslib wordt waar mogelijk door kwaliteitsbaggeren verwijderd.

Maatregelen tot opvang en zuivering van het afvalwater hebben in de laatste decennia tot investeringen van vele tientallen miljoenen guldens geleid en zullen door aanscherping in de toekomst kostbaar blijven. Door de genomen maatregelen en de voortdurende controle is echter bereikt dat de kwaliteit van het oppervlaktewater in de Zaan en de aangrenzende polders aanvaardbaar kan worden genoemd. De Zaan is zelfs weer redelijk visrijk.

Literatuur: o.a. De toekomst van het afvalwater, Hoogheemraadschap, Edam 1968

  • /home/zaanwiki/domains/zaanwiki.nl/private_html/encyclopedie/data/pages/afvalwater.txt
  • Laatst gewijzigd: 2020/09/07 12:09
  • (Externe bewerking)