Verschillen

Dit geeft de verschillen weer tussen de geselecteerde revisie en de huidige revisie van de pagina.

Link naar deze vergelijking

Beide kanten vorige revisie Vorige revisie
artillerie [2019/04/29 20:29]
82.74.36.146 ↷ Links aangepast vanwege een verplaatsing
artillerie [2019/05/09 09:06] (huidige)
jan Krantenberichtjes verwijderd. Hoort niet in een encyclopedie.
Regel 68: Regel 68:
  
 Eind 1982/begin 1983 was een ingrijpende reorganisatie noodzakelijk,​ om het voortbestaan van het bedrijf in de toekomst veilig te stellen. Eind jaren '80 verbeterde de order-positie,​ een redelijke werkbezetting tot in de jaren '9O was gegarandeerd. Op technisch gebied maakte het bedrijf een sterke groei door. Veel van de oude machines, die door de AI zelf werden ontworpen en geproduceerd,​ werden door nieuwe, meestal computergestuurde,​ machines vervangen. Deze precisie-machines worden veelal bediend door oud-leerlingen van de in 1937 opgerichte eigen bedrijfsschool. Eind 1990 waren bij de Zaandamse vestiging 600 medewerkers in dienst en bij de hiervoor genoemde vestiging te Liebenau, 100.  Eind 1982/begin 1983 was een ingrijpende reorganisatie noodzakelijk,​ om het voortbestaan van het bedrijf in de toekomst veilig te stellen. Eind jaren '80 verbeterde de order-positie,​ een redelijke werkbezetting tot in de jaren '9O was gegarandeerd. Op technisch gebied maakte het bedrijf een sterke groei door. Veel van de oude machines, die door de AI zelf werden ontworpen en geproduceerd,​ werden door nieuwe, meestal computergestuurde,​ machines vervangen. Deze precisie-machines worden veelal bediend door oud-leerlingen van de in 1937 opgerichte eigen bedrijfsschool. Eind 1990 waren bij de Zaandamse vestiging 600 medewerkers in dienst en bij de hiervoor genoemde vestiging te Liebenau, 100. 
 +
 Bron: J.J. Osinga  ​ Bron: J.J. Osinga  ​
  
Regel 84: Regel 85:
 //​Foto'​s Archief Henk Dijkman// //​Foto'​s Archief Henk Dijkman//
  
-Verslaggevers van een twintigtal bladen krijgen op 28 oktober 1916 de kans om een kijkje achter de schermen van het Zaanse bedrijf te nemen: ​ 
- 
-=== Hoe ons leger aan zijn bewapening komt === 
-Deze week heeft, de Minister van Oorlog aan een twintigtal vertegenwoordigers van de Nederlandse pers gelegenheid gegeven een kijkje te nemen in onze wapen- en ammunitie-fabrieken. Een goede gedachte voorwaar. Wel was reeds enige tijd geleden een overzicht gegeven van wat er voor ons leger is aangemaakt sedert het begin der mobilisatie,​ maar het publiek leest in de oorlogsberichten voortdurend van zo’n ontzaglijk verbruik van ammunitie en wapens, dat werkelijk wel meer dan een officiële mededeling gewenst is, om de overtuiging te vestigen dat er inderdaad héél wat gedaan is om de bewapening van ons leger te brengen op het peil dat de oorlog -van onze dagen eist. 
- 
-Dat journalistenbezoek gold natuurlijk allereerst de artillerie-inrichting aan de Hembrug, waarheen in 1897 al de wapen-inrichtingen werden overgebracht die wij toen in verschillende plaatsen hadden, en waar sedert 1904 onze geweren in hun geheel worden gemaakt. Toch is sedert de mobilisatie de inrichting aan de Hembrug tot een volledige wapenfabriek geworden. Het aantal werklieden is er vertiendubbeld,​ de gebouwen zijn vergroot door bijbouw en door nieuwe verdiepingen. Maar nu wordt dan ook de gehele bewapening van ons leger in al zijn talloze onderdelen, daar vervaardigd. Ons een klein begrip te geven wat bijvoorbeeld het maken van een geweer betekent, vermelden we, dat een geweer bestaat uit 88 onderdelen. Er zijn onder die onderdelen verschillende,​ die 60 en 70 bewerkingen en meer; ja tot zelfs 138 bewerkingen moeten ondergaan. ​ 
-=== Geweerkolven === 
-Voor de bewerking van de kolven alleen is een gehele afdeling ontstaan, die zelf haar bomen koopt, zelf de planken zaagt, waaruit de kolven, na droging van het hout, machinaal worden vervaardigd. Tegenwoordig worden ook de propellers van de vliegmachine hier gemaakt. Vroeger werden deze uit Frankrijk betrokken. Onze vliegers wilden aanvankelijk van het Nederlands fabricaat weinig weten, doch toen geen invoer meer mogelijk was, moest men noodgedwongen gebruik maken van het eigen fabricaat en ze bleken beter te zijn dan de buitenlandse. ​ 
- 
-De wapenfabriek bezichtigend,​ zagen we achtereenvolgens alle bewerkingen die de verschillende onderdelen van het geweer moeten ondergaan, alles met machines, zo vernuftig en zeker arbeidend dat één man vaak vijf machines kan bedienen, we denken bijvoorbeeld aan het boren der loepen. Dit gedeelte van het werk is zeker wel het meest belangrijke en toch is er slechts één werkman voor verschillende machines nodig. De boor van de machine is zo gesteld, dat zij tot op een gedeelte van een millimeter nauwkeurig steeds ‘t gat op de juiste plaatsen in de juiste vorm boort. 
- 
-Na de interessante bewerkingen te hebben gezien, kregen we in de controle-afdeling gelegenheid om een denkbeeld te vormen van de scherpe controle, die ieder onderdeel tol het allerkleinste deeltje van het geweer, moet ondergaan, alvorens gebruikt te mogen worden. Met allerlei werktuigen worden de onderdelen onderzocht op de maten, de hardheid van het staal enz. Een buitengewoon secuur werkje is het onderzoeken van de looprichtingen,​ wat op het oog geschiedt; slechts door langdurige ervaring kan men daarin een zekere vaardigheid verkrijgen. 
-De tenslotte goedgekeurde delen komen dan in de afdeling samenstelling,​ waar de geweren in elkaar worden gezet, om dan geheel gereed te worden afgeleverd. ​ Nog eenmaal werden de geweren beproefd. Geen enkel geweer wordt in gebruik genomen, voordat is ingeschoten. 
- 
-Zonder het juiste aantal te noemen, mogen we wel vermelden, dat dagelijks honderden geweren dit gedeelte van de fabriek verlaten. ​ Zoals met de geweren, geschiedt ook de afwerking van alle andere wapens. Ook deze fabricatie geschiedt machinaal. Handenarbeid is er, behalve de controle, bijna niet. De werklieden van deze fabrieken zijn in hoofdzaak burger-werklieden,​ doch een groot deel hunner is aan de verschillende troepen-afdelingen onttrokken, dit zijn dienstplichtigen met verlof. In de laatste tijd is een inrichting aan de fabriek geopend, waar militie-plichtigen tot geweermaker worden opgeleid. 
-=== Munitie-industrie === 
-Maar ook de munitie-industrie moest worden aangevat. Het was noodzakelijk,​ dat men er op rekende op eigen kracht te zijn aangewezen. Gelukkig hebben we ons kunnen overtuigen, dat ook onze munitie-productie een grote vlucht genomen heeft. Het is ons niet geoorloofd mede te delen, wat op dit gebied gemaakt wordt, doch wel kunnen we vermelden, dat in de munitiefabrieken:​ 
-  * alle ammunitie gemaakt wordt, ​ 
-  * alle soorten kogels voor handvuurwapens en  
-  * voor kanonnen van de kleinste tot de grootste afmetingen, waarbij bleek, dat ook het zware geschut niet ontbreekt, ​ 
-  * handgranaten, ​ 
-  * mijnenwerpers, ​ 
-  * bommen voor vliegmachines, ​ 
-  * granaatkartetsen, ​ 
-  * eenheidsprojectielen, ​ 
-  * brisantgranaten,​ enz. 
- 
-Op aanschouwelijke wijze werd ook hier weer aangetoond, hoeveel machines er nodig zijn voor de afwerking van één patroon, één bom of granaat. Hoe tot in tiende delen van millimeters nauwkeurig de afwerking moet zijn. Slechts voor enkele onderdelen van de munitiefabricage wordt op dit ogenblik gebruik gemaakt van de particuliere industrie. 
- 
-Het aantal onderdelen van granaten is al even talrijk als van de handvuurwapens en de bewerking van die onderdelen moet zo mogelijk, met nog groter nauwkeurigheid plaats hebben dan die van de vuurwapens. De minste afwijking kan niet alleen het projectiel onbruikbaar of ondeugdelijk maken, maar bovendien alle berekeningen omtrent de tijd van ontploffing omver werpen. Zo nauwkeurig is dan ook de controle, dat voor één granaat 156 mallen en meetwerktuigen nodig zijn. 
- 
-De afdeling voor de vervaardiging en de behandeling van de springstoffen ligt geheel afzonderlijk. Alle springstoffen worden ook in de artillerie-inrichting vervaardigd. Het spreekt vanzelf, dat alle mogelijke voorzorgen zijn genomen zowel voor de werklieden, die met de springstof omgaan, als voor in de omgeving werkende arbeiders. 
-=== Netwerk van bliksemafleiders === 
-Het zeer gevaarlijke slagkwik wordt in huisjes, achteraf liggend, gedroogd en met andere ontplofbare bestanddelen verenigd tot de springstof voor de slaghoedjes. In ieder huisje, dat met een netwerk van bliksemafleiders is omgeven, werkt slechts één man. Het huisje is door hoge aarden wallen geheel geïsoleerd. Nimmer kan dus iemand, die hier werkt, door de onvoorzichtigheid van een collega een ongeluk krijgen, terwijl ook door eigen onvoorzichtigheid nimmer een ernstige ramp kan ontstaan. ​ 
- 
-Het sas wordt verdeeld in kleine hoeveelheden in doosjes, die van buitenaf, door de vervaardiger worden geplaatst in een lokaaltje, dat geheel met pantserstaal is afgesloten. In een volgend lokaaltje, dat verdeeld is in celletjes, weer met pantserstaal omgeven, zitten enige werklieden, die belast zijn met het vullen van de slaghoedjes en die hiertoe de gevulde doosjes wegnemen door een klein luikje. Ze nemen een hoeveelheid voor een paar vullingen en zetten het doosje dan weer achter het luikje. De vulling geschiedt door de verdeling over een messing-liniaal,​ waarin twaalf slaghoedjes zijn geplaatst. Door een spleet, die juist ruim genoeg is, om de gevulde liniaal door te geven, schuiven ze de gevulde linialen naar de achter de pantsermuur werkende man, die de liniaal verder doorgeeft ter afwerking. De vulling van de linialen geschiedt onder een plaat van onbreekbaar glas, zodat wanneer de kleine hoeveelheid sas nog eens tot ontploffing zou komen, de werkman daarvan geen of althans weinig hinder zou hebben. 
- 
-We hadden nog gelegenheid een kijkje te nemen in de kogelgieterij,​ waar de kartetsen en handgranaten gegoten worden. Uit de grote koepelovens vloeit het vloeibare ijzer als water weg om dan in de vormen gegoten te werden voor de gietijzeren projectielen. Het smelten van messing, het metaal voor de patroon- en granaathulzen heeft plaats in hel op vlammende olie-ovens. 
- 
-In wording is de inrichting voor het persen van stalen granaten, die tot dusver uit het buitenland betrokken werden. Het vullen der hulzen, het mallen en controleren daarvan, het vullen van de projectielen,​ geschiedt in afzonderlijk liggende gebouwen onder de strengst mogelijke controle en voorzorgen. 
- 
-Ons volgend bezoek gold de elders gelegen opslagplaatsen en werkplaatsen der artillerie, een sedert de mobilisatie in gebruik genomen, uitgestrekt terrein met grote magazijnen en stapelplaatsen. Op de buitenterreinen zagen we grote voorraden staal voor projectielen en reeds gedeeltelijk afgewerkte projectielen,​ terwijl de magazijnen volgepakt zijn met allerlei onderdelen. 
- 
-De munitie wordt hier niet opgestapeld,​ doch zo spoedig mogelijk gedistribueerd of elders opgeslagen. Het vullen van de granaten met springstof en buskruit is een arbeid, die niet alleen buitengewone voorzichtigheid vereist, maar vooral grote nauwkeurigheid,​ wat de hoeveelheid buskruit betreft. Het buskruit wordt gedeeltelijk nog ingevoerd, in hoofdzaak uit Zweden, doch tegenwoordig ook reeds voor een groot deel in ons land gefabriceerd. ​ 
-=== Trinitrotolueen === 
-De springstof voor de granaten, het trinitrotolueen of TNT wordt machinaal bij ronde blokken geperst, en in die vorm in de hulzen gebracht. Het vullen van de revolver-patronen en het verpakken geschiedt mede in deze afdeling. 
-Ondanks de bergen materiaal en de grote voorraden afgewerkte artikelen, heeft de directie van de artillerie-inrichtingen op deze terreinen nog flinke ruimte om zo nodig tot uitbreiding te kunnen overgaan. 
- 
-Ten slotte stond nog op het programma een bezoek aan de constructie-werkplaatsen,​ een afdeling van het staatsbedrijf der Artillerie-Inrichtingen,​ doch munitie of wapens worden hier niet gemaakt. De werkzaamheden beslaan in het fabriceren en herstellen van de: 
-   * affuitage, ​ 
-   * artillerie-voertuigen, ​ 
-   * richtmiddelen en bedieningsgereedschappen van het geschut, ​ 
-   * de bespanningen, ​ 
-   * de hulpmiddelen voor het in richting brengen van de vuurmonden: ​ 
-     * de optische instrumenten, ​ 
-     * kijkers, ​ 
-     * afstandmeters, ​ 
-     * telescopen enz.  
- 
-Gedurende de mobilisatie is een afdeling ingericht waar de rijwielen hersteld en gefabriceerd worden, benevens een afdeling waar de motorrijwielen en automobielen hersteld worden. 
- 
-Voor de goede uitvoering van één en ander heeft men de beschikking over: 
-  * een metaaldraaierij, ​ 
-  * instrumentmakerij, ​ 
-  * wagenmakerij, ​ 
-  * ververij, ​ 
-  * rijwielafdeling, ​ 
-  * motorrijwiel-herstelwerkplaats, ​ 
-  * automobielherstelwerkplaats, ​ 
-  * magazijnen voor materialen, ​ 
-  * controle en expeditie. 
- 
-Het bedrijf werd tijdens de mobilisatie belangrijk uitgebreid. Het aantal werklieden van voor de mobilisatie is thans ongeveer vervijfvoudigd. Het meeste personeel moest voor een groot gedeelte werden onttrokken aan de gemobiliseerden. Toch ondervond de uitbreiding in aanvang grote moeilijkheden,​ omdat men hier, in tegenstelling met de munitie-, en wapenfabrieken,​ in hoofdzaak bekwame vaklieden nodig had. Dit was dan ook de oorzaak dat een belangrijk deel van het personeel aan het leger onttrokken meest worden. 
- 
-Hoewel het hoofddoel is het verrichten van herstellingen,​ voor zover dit bij de verschillende korpsen niet ter plaatse kan geschieden, wordt toch tegenwoordig vooral, ook zeer veel materieel aangemaakt als: 
-  * goederenwagens, ​ 
-  * proviandwagens, ​ 
-  * keukenwagens, ​ 
-  * keuken-automobielen (de motoren niet)  
-  * afruilen voor de veldartillerie en de houwitserafdeling, ​ 
-  * caissons voor houwitserafdelingen, ​ 
-  * zadels, ​ 
-  * raderen, ​ 
-  * materieel, bestemd voor vervoer van mitrailleur, ​ 
-  * patronen, ​ 
-  * instrumenten voor het richten, en niet te vergeten, ​ 
-  * rijwielen. ​ 
- 
-Bij het begin van de mobilisatie waren er betrekkelijk weinig rijwielen bij het leger in gebruik, dadelijk werden er toen een groot aantal gerequireerd,​ meest natuurlijk gewone toerkarretjes. 't Bleek spoedig, dat deze niet zo geschikt waren voor het meer ruwe gebruik van de soldaat, terwijl er ook zoveel soorten waren, dat men vaak grote moeilijkheden had met het verkrijgen van de nodige onderdelen. 
-=== Het militair-rijwiel === 
-Dat leidde tot de samenstelling van een militair-rijwiel,​ dat met vermijding van alle luxe, een maximum weerstandsvermogen had. Men hoopt hierdoor langzamerhand een eenheidsrijwiel te krijgen. De meeste onderdelen moeten nog uit het buitenland verkregen worden omdat de binnenlandse industrie ze niet kan leveren. Nu kan men ook langzamerhand een stapelmagazijn krijgen, van waaruit voor alle rijwielen de onderdelen kunnen verkregen worden. Tijdens ons bezoek was er juist een compagnie wielrijders aan de fabriek, die de oude karretjes kwam inleveren, om daarvoor een nieuw rijwiel in ontvangst te nemen. De rijwielen met de uniforme uitmonstering zagen er keurig uit en gaven een indruk van buitengewone soliditeit. 
- 
-Men is thans ook bezig met het maken van affuiten voor afweergeschut tegen vliegtuigen. Een exemplaar van een afweerkanon op affuit was in de fabriek opgesteld. Belangrijk is ook, dat de meeste richtwerktuigen voor het geschut geheel hier worden gemaakt en hersteld, terwijl speciale afstandmeters voor de kust-artillerie in de fabriek worden gemaakt, ook alle optische instrumenten,​ telefoon, telescopen enz. kunnen in de instrumentwerkplaatsen worden hersteld. 
-=== Houwitsergeschut === 
-Binnenkort zal de werkplaats voor het herstellen en maken van optische werktuigen, die in de tegenwoordige oorlog van zulk een grote waarde zijn gebleken, aanzienlijk worden uitgebreid. We hadden verder gelegenheid enkele juist aangekomen exemplaren van het Zweedse houwitsergeschut te bezichtigen,​ dat reeds in gebruik is genomen en spoedig in de eigen fabrieken zal worden gemaakt, daar het gieten van geschut, dat in 1904 werd gestaakt, thans opnieuw zal worden ter hand genomen en wel allereerst het gieten van houwitsers. In de elders gelegen automobielherstelplaats kregen we een idee van de omvang van deze afdeling. Niet minder dan 60 auto's waren in herstelling. 
- 
-De indrukken, die wij hebben opgedaan, samenvattende,​ menen we te mogen constateren,​ dat het staatsbedrijf der artillerie-inrichtingen alleszins rekening heeft gehouden met de eisen, die aan een dergelijke inrichting onder de tegenwoordige tijdsomstandigheden moeten werden gesteld; dat het is geworden een enorme industrie of liever een complex van industrieën;​ dat men alle moeilijkheden zo goed mogelijk heeft overwonnen en dat, als we binnenkort ook zelf weer geschut gieten, onze leger-voorziening voor geen deel van het buitenland afhankelijk is. 
- 
-We willen geenszins ontkennen, dat niet te één of anderen tijd gebrek aan enkele materialen grootse moeilijkheden zal kunnen veroorzaken,​ doch daartegen over menen we te mogen vaststellen,​ dat onze wapen- en munitie-productie,​ ieder geval van oorlog toch ongetwijfeld de belangrijkste takken van het artillerie-bedrijf in afzienbare tijd geen gevaar lopen. Niet alleen toch, dat nu reeds maanden en maanden door de tot het maximum opgevoerde productie ongetwijfeld een belangrijke voorraad is aangemaakt, maar zoals ons uit eigen bezichtiging gebleken is, voor zover dit althans door ons te beoordelen is, zal de nog beschikbare voorraad grondstoffen nog lange tijd voor de grootst mogelijke massaproductie voldoende zijn.  
- 
-De gehele legeruitrusting,​ die een belangrijke factor is gebleken te zijn, is bij de artillerie-inrichting in goede handen. 
- 
-Bron: Middelburgse Courant 28 oktober 1916 | pagina 5 
  
 {{tag>​economie}} {{tag>​tweede_wereldoorlog}} ​ {{tag>​economie}} {{tag>​tweede_wereldoorlog}} ​
  • artillerie.txt
  • Laatst gewijzigd: 2019/05/09 09:06
  • door jan