boorsma

Backlinks

Dit is een lijst van pagina's die terug lijken te wijzen naar de huidige pagina.

  • Arbeidsplaatsen en bedrijfsgrootteplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigArbeidsplaatsen en bedrijfsgrootte

    Onder een arbeidsplaats wordt verstaan: een betaalde functie waarin meer dan 15 uur per week wordt gewerkt. De bedrijfsgrootte wordt (althans hier) bepaald door het aantal arbeidsplaatsen dat een bedrijf biedt. De werkgelegenheid wordt gevormd door het totaal aantal arbeidsplaatsen. Door optelling van het aantal arbeidsplaatsen binnen economische sectoren is inzicht te krijgen in de Werkgelegenheid die de verschillende bedrijfstakken door de eeuwen heen boden …
  • Arend, de Zwarteplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigArend, de Zwarte

    Meelmolen te Wormer, niet genoemd door Pieter Boorsma in Duizend Zaanse Molens. Waarschijnlijk stond de molen ook onder een andere naam bekend, onder welke Boorsma hem opnam. De Zwarte Arend wordt genoemd in een verkoopcontract uit maart 1668.

    Andere vermeldingen zijn niet bekend
  • Asmolensplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigAsmolens

    Waarschijnlijk een in de 17e en 18e eeuw gebruikte naam voor de inrichtingen waar potas werd gebrand. Potas werd gebruikt voor het zieden van de gebeukte hennepvezels bij de zeildoekfabricage. Teneinde wit zeildoek te kunnen weven (de duurdere kwaliteiten) moest de van nature grauwgrijze grondstof gebleekt worden door deze te koken met loog. Dit loog werd uit potas gebrand.
  • Balkenzagerplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBalkenzager

    Windmolens tot het zagen van planken en ribben uit boomstammen, als vroegste en lange tijd ook belangrijkste tak van nijverheid in de Zaanstreek. Zoals bekend werd de zagerij met behulp van molens (uitvinding van Cornelis Corneliszoon van Uytgeest) hier het eerst toegepast; voordien werden alle balken, stammen enzovoort met de hand verzaagd. Het totale aantal zaagmolens in de Zaanstreek heeft volgens opgave van
  • Bijnamenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBijnamen

    Zoals overal elders was het ook in de Zaanstreek gebruikelijk dat aan personen een bijnaam werd gegeven. Dit gebruik is vrijwel geheel verdwenen: alleen in kleine dorpsgemeenschappen worden zulke bijnamen nog wel gebezigd. Gezegd wordt dat het gebruik samenhing met het veelvuldig voorkomen van dezelfde familienamen in de dorpen: ter onderscheiding van gelijknamige buurtgenoten duidde men hen elk met een naamstoevoeging of een geheel bedachte naam aan. Doordat vaak uiterlijke kenmerken …
  • Domela Nieuwenhuis, Ferdinandplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigDomela Nieuwenhuis, Ferdinand

    Amsterdam 31 december 1846 – Hilversum 18 november 1919

    Nederlands socialist, feitelijk leider van de in 1881 opgerichte Sociaal Democratische Bond.

    Van 1870 tot 1879 was Domela Nieuwenhuis Luthers predikant, achtereenvolgens in Harlingen, Beverwijk en Den Haag. Als zodanig bleek hij al een verklaard anti-militarist en een ijverig voorstander van de omstreeks 1870 ontstane internationale vredesbeweging. In 1879 trad hij uit de kerk en begon hij de uitgave van …
  • Historiografieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHistoriografie

    De leer van de geschiedschrijving. Dit artikel beperkt zich tot een inventarisatie van de voor de Zaanstreek belangrijkste geschiedschrijvers en hun werk. Onder verscheidene artikelen in deze encyclopedie zijn voorts literatuur-opgaven geplaatst. Een helder en actueel overzicht van de literatuur over de Zaanstreek bestaat niet. In 1900 publiceerde
  • Houtzagerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHoutzagerij

    Het zagen van hout in Houtzaagmolens en later in stoomhoutzagerijen. De Zaanse familiebedrijven in het houtvak hielden zich zowel met de handelskant als met de zagerij bezig; de ontwikkeling van de Zaanse houtzagerij is daardoor niet los te zien van de Zaanse
  • Hovenier, de Jongeplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHovenier, de Jonge

    Snuifmolen te Westzaandam en later te Koog. meestal Het Halfje genoemd. Het bouwjaar ligt vóór 1720. Hij heeft gestaan aan en ten oosten van de Watering, ten zuiden van de Papenpadsloot. In 1724 is het molentje naar Koog overgebracht. Het kwam ten westen van de huidige spoorlijn te staan, ongeveer in het verlengde van de huidige Machinistenstraat en was daar een zeskante zaagmolen. In 1729 is er echter weer een snuifmolen van gemaakt en in 1736 ging het Halfje door brand ver…
  • IJsvermaakplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigIJsvermaak

    Over IJsvermaak in de Zaanstreek is door zowel G. Pekelharing als Pieter Boorsma in Zaans dialect geschreven. Twee korte citaten

    (Pekelharing)

    'Leg eris an' leg ens an',

    'k heb hete melk en kouwe Jan,

    'k heb koek en drank, goddank,

    'k heb regeltjes zo dik als tegeltjes'
  • Juffertje, hetplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigJuffertje, het

    Eerst gebouwde houtzaagmolen, in 1596 naar Oostzaandam vervoerd. De uitvinding van de houtzaagmolen. door Cornelis van Uytgeest, dateert uit 1592. Volgens mededelingen van H. Soeteboom, Hendrick Jacobsz. werd de molen, die men om zijn vorm het Juffertje noemde, in de voorzomer van 1596 naar Oostzaandam vervoerd. De uitvinder van de molen had het octrooi op zijn uitvinding, dat hij van de Staten had gekregen, verkocht aan de Zaandammer
  • Karpertje, hetplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKarpertje, het

    Houtzaagmolen in Westzaandam, paltrok.

    De windbrief van deze lat- en veerzager werd gegeven op 28 april 1712. Op zijn plaats stond eerder de gelijknamige mosterdmolen. De molen is vermoedelijk in 1801, of kort daarna, gesloopt. Hij stond ten oosten van de Watering en is een eenling onder zijn soortgenoten. Paltrok-veerzagers kwamen verder niet voor.
  • Kinderspelenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKinderspelen

    Voor zover ze afwijkend zijn of waren van wat elders gewoon is (was), worden kinderspelen beschouwd als een aspect van de regionale cultuur.

    Dat lijkt een zwaarwichtige vaststelling, maar omdat cultuur eigenlijk een optelsom is van alle gevestigde gewoonten, is er geen aanleiding om kindergewoonten daarbij uit te zonderen. Integendeel, in het verleden waren de kinderspelen juist sterk aan tradities gebonden en ze konden bovendien plaatselijk of regionaal sterk van elkaar verschill…
  • Klopperwachtplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKlopperwacht

    Tot in de beginjaren van de 20e eeuw de naam voor personen die tot taak hadden 's morgens vroeg het werkvolk te wekken. In de steden en elders werden deze klopperwachten 'porders' genoemd.

    Doordat men vroeger niet over wekkers beschikte en bijvoorbeeld de dagmaalders van de oliemolens al om vier uur met hun werk begonnen - bij andere bedrijfstakken waren de aanvangstijden navenant -, moest men wel gebruik maken van de diensten van een klopperwacht. Hij had doorgaans een houten ham…
  • Koffiemolentjesplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKoffiemolentjes

    Kleine windmolens speelmolens, waarmee door kruideniers wel koffie voor de verkoop werd gemalen.

    Al in 1745 werd in Oostzaandam in een koopakte een huis en erf met een 'wintcoffijmolentje' genoemd. Boorsma, Pieter, die dit vermeldt in zijn 'Duizend Zaanse Molens', merkt daarbij op dat de koffiemolentjes een aardig voorbeeld vormen van de wijze waarop de Zaankanters van de wind wisten te profiteren.
  • Krommenieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKrommenie

    Voormalige zelfstandige gemeente in het noorden van de Zaanstreek, per 1 januari 1974 opgegaan in Zaanstad. Na Zaandam in omvang de tweede gemeente van de streek. De samenvoeging tot Zaanstad leidde in Krommenie tot veel protesten. Krommenie wenste deze niet en bepleitte samen met Assendelft een gemeente Krommenie-Assendelft. De rijksoverheid besliste evenwel anders. Krommenie zelf is feitelijk ook een samenvoeging van een aantal woonkernen. Naast Krommenie behoren ook het tot 1816 ze…
  • Leeuw, de Zwarteplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigLeeuw, de Zwarte

    Houtzaagmolen te Westzaandam, paltrok. De eerste vermelding van de wagenschotzager dateert uit 1692. Hij heeft gestaan ten oosten van de Vaart, en werd vóór 1756 gesloopt. Pieter Boorsma noemt in 'Duizend Zaanse Molens' ook een tweede wagenschotzager 'De Zwarte Leeuw', die eveneens aan de Vaart heeft gestaan en die in 1744 is afgebroken.
  • Molen, de Groeneplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMolen, de Groene

    Naam van een korenmolen in Wormer, genoemd in een protocol van notaris Adryaen Dircksz aldaar in 1631.

    In een opsomming van acht Wormer meelmolens vermeldde hij: 'De Groenemolen, molenaar Jan Dircksz'. Andere bronnen zijn niet bekend', mogelijk is de molen ook 'De Groenland' genoemd.
  • Molenbrandenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMolenbranden

    Molens, van hout gebouwd en veelal met riet gedekt, zijn door de eeuwen heen brandgevoelige objecten geweest.

    Pieter Boorsma, die aan de hand van ongeveer dertig geschreven bronnen een lijst samenstelde van alle Zaanse molenbranden, noemt in '1000 Zaanse molens' de namen van niet minder dan 400 molens die door brand getroffen zijn. Te beginnen met de korenmolen van Westzaandam (1572) en als laatste vermelding
  • Molenindustrieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMolenindustrie

    Productieve technische bedrijvigheid, uitgevoerd met molens. De Zaanstreek wordt met recht het oudste industriegebied ter wereld genoemd. Vanaf omstreeks 1600 ontwikkelde zich hier een opeenhoping van industriële bedrijvigheid van een tot dan ongekende veelzijdigheid en omvang. Tussen 1575 en 1875 zijn rond de Zaan ongeveer duizend molens gebouwd. Nu, zo'n honderd jaar later, zijn daarvan, naast een drietal polder-watermolens, slechts een dertiental industrie windmolens over.
  • Molenmakerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMolenmakerij

    Ambachtelijke bedrijfstak, waarin men zich bezig houdt met de bouw en inrichting van windmolens alsmede met de reparatie daarvan.

    Over de Zaanse molenmakerij in het verleden is weinig bekend. Er is ook nauwelijks over gepubliceerd. Toch ligt de conclusie voor de hand dat er ettelijke bedrijven en een groot aantal vaklieden bij betrokken moeten zijn geweest. De grote concentratie van industriemolens in de Zaanstreek is immers vrijwel binnen honderd jaar in de 17e eeuw tot stand gek…
  • Molenmuseumplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMolenmuseum

    Museum, sinds 1928 gevestigd in Koog aan de Zaan. Het museum is eigendom van Vereniging De Zaansche Molen en bevat een permanente tentoonstelling van molenreplica's en -attributen alsmede (sinds 1989) het Molendiorama van Frans Mars. Voorts worden er wisselende tentoonstellingen gehouden, overigens niet alleen over molens.
  • Molentaalplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMolentaal

    Elk beroep heeft in zekere mate een eigen jargon. Ook bij het werk in de molens werden allerlei termen gebruikt, al zou het maar zijn ter aanduiding van de onderdelen van het gaandewerk of voor het benoemen van de verschillende handelingen.
  • Molenwiekentaalplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMolenwiekentaal

    De stand van de wieken van stilstaande molens kan verschillen. En daardoor een boodschap bevatten of zelfs een gevoel uitdrukken.

    Wat dit laatste betreft gaat het Mooizetten (zie aldaar) als vreugde-uiting het verst. Er zijn echter ook enkele 'rouwstanden'. En niet alleen de wiekenstand brengt symbolisch gevoelens tot uitdrukking, door het afnemen van een of meer windborden van elke wiek kan de boodschap worden gepreciseerd. Het meest indrukwekkend is dat bij bovenkruiers door…
  • Paltrokplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPaltrok

    Molentype, alleen toegepast voor de houtzagerij. De paltrokken, waarvan er meer dan 200 in de Zaanstreek zijn geweest, kenmerken zich door een aan drie zijden open werkvloer (zaaggrond), een geteerd (dus donker) uiterlijk en het feit dat bij het kruien de gehele molenmassa over een rolring wordt rondgedraaid; de paltrok is hierdoor een onderkruier in tegenstelling tot de
  • Pasenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPasen

    Hoewel nauwelijks behorend tot de Zaanse folklore, is vermeldenswaardig dat in de 19e eeuw, mogelijk ook al eerder, het 'aierepikke' ('eitje-tik') ter gelegenheid van Pasen algemeen verbreid was. Het werd in het openbaar, op straat, als spel beoefend.
  • Pomeren, N. vanplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPomeren, N. van

    In Koog gewoond hebbende samensteller van de 'Brandkroniek, behelzende een korte beschrijving van alle branden aan de Zaanstreek en omliggende gemeenten, van 1656 tot october 1906'. Dit boekje, in twee drukken verschenen bij de Zaanlandsche Stoomdrukkerij v/h E.N. Smit te Koog aan de Zaan, somt in chronologische volgorde meer dan 800 branden op, waarvan ook een aantal buiten de Zaanstreek. Ondercommandant van de Vrijwillige Brandweer te Zaandam H.L.M. van Heijnsbergen te Zaandam…
  • Steenzagerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSteenzagerij

    Molennijverheid. in de Zaanstreek alleen beoefend in een molen nabij de Hogendijk te Westzaandam. Deze molen is in ieder geval in de tweede helft van de 17e eeuw aanwezig geweest. Naam, bouwjaar en jaar en wijze van verdwijnen zijn niet bekend. Pieter Boorsma veronderstelde dat het zagen van steen en marmer in platen en zerken niet erg lonend was, anders zouden er wel meer molens in bedrijf zijn geweest.
  • Veerzager of lattenzagersplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVeerzager of lattenzagers

    Kleine zaagmolens, meestal bovenkruiers, maar ook wipmolens. waarin planken worden verzaagd tot allerlei soorten latten. Men zaagde enkele latten of panlatten, dubbele latten, rinkellatten en tengels in verschillende dikten en breedten. Met 'veren' werden de dunne latten aangeduid die werden gebruikt om de naden tussen vloer- en zolderplanken te dichten. Deze planken waren vroeger nog niet van ploeg en mes voorzien, maar aan beide zijden van groeven, waarin de losse ve…
  • Vos, de Oudeplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVos, de Oude

    Papiermolen te Westzaandam. De windbrief werd gegeven in januari 1697. maar de molen was aanzienlijk ouder. Molenbeschrijver P. Boorsma, Pieter zag het jaartal 1697 als een mogelijke schrijffout voor 1667. De molen heeft gestaan aan en ten oosten van de Vaart, achter het Kauwerspad, en werd gesloopt in 1735.
  • Zaandijkplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZaandijk

    Voormalige zelfstandige gemeente in het centrum van de Zaanstreek. Sinds 1 januari 1974 deel uitmakend van de gemeente Zaanstad. Het bestuurlijke centrum van de nieuwe stad was lange tijd in Zaandijk (Bannehof) gevestigd. Zaandijk behoort tot de jongste dorpen van de Zaanstreek.
  • Zaanlandse Verpakkings Industrie bvplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZaanlandse Verpakkings Industrie bv

    Papierwarenbedrijf en grafische industrie in Koog aan de Zaan (Stationsstraat), voortzetting van de Zaanlandsche Stoomdrukkerij aldaar. De Zaanlandsche Stoomdrukkerij werd op 1 oktober 1881 opgericht door Evert Nicolaas Smit Ez. (1860-1914) en was voor de Zaanstreek vooral van belang door de uitgave van de Nieuwe Zaansche Courant.
  • Zaansplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZaans

    Streektaal, het op zichzelf staande dialect dat in de Zaanstreek werd gesproken. Dit was zeker gedurende de 19e eeuw het geval, wellicht ook daarvoor en, in steeds verder afnemende mate, erna. In 1897 promoveerde Gerrit Jacob Boekenoogen tot doctor in de Nederlandse letteren op het onderwerp De Zaanse volkstaal. Bijdrage tot de kennis van de woordenschat in Noord-Holland.
  • Zaansche Molen, Vereniging Deplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZaansche Molen, Vereniging De

    Vereniging van molenliefhebbers, die zich ten doel stelt molens en met molens samenhangende attributen te bewaren en zo mogelijk aan het publiek ten toon te stellen, dan wel voor het publiek toegankelijk te maken. De Zaansche Molen behoort tot de grotere verenigingen in de streek (2750 leden in 1992) en is eigenaar van het
  • /home/zaanwiki/domains/zaanwiki.nl/private_html/encyclopedie/data/pages/boorsma.txt
  • Laatst gewijzigd: 2020/09/07 12:06
  • (Externe bewerking)