eco:start

Backlinks

Dit is een lijst van pagina's die terug lijken te wijzen naar de huidige pagina.

  • Amsterdamplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigAmsterdam

    Buurgemeente van de Zaanstreek, reeds vroeg van grote betekenis voor met name de economische ontwikkeling van de streek,

    Voor meer informatie zie de volgende hoofdstukken van het onderdeel economie

    * 1.2.5. stad_en_platteland_economische_tegenstellingen,

    * 2.1. economische expansie,

    * 2.4.2. industriele expansie waardoor?,

    * 2.10.3. economisc verval waardoor,

    * 3.2.3. instellingen van economisch_nut en

    *
  • Arbeidsplaatsen en bedrijfsgrootteplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigArbeidsplaatsen en bedrijfsgrootte

    Onder een arbeidsplaats wordt verstaan: een betaalde functie waarin meer dan 15 uur per week wordt gewerkt. De bedrijfsgrootte wordt (althans hier) bepaald door het aantal arbeidsplaatsen dat een bedrijf biedt. De werkgelegenheid wordt gevormd door het totaal aantal arbeidsplaatsen. Door optelling van het aantal arbeidsplaatsen binnen economische sectoren is inzicht te krijgen in de Werkgelegenheid die de verschillende bedrijfstakken door de eeuwen heen boden …
  • Assendelftplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigAssendelft

    Voormalige zelfstandige gemeente, sinds 1 januari 1974 deel uitmakend van Zaanstad. De samenvoeging stuitte bij de bevolking op grote weerstand. Assendelft wenste deze niet en bepleitte samen met Krommenie een gemeente Krommenie-Assendelft. De rijksoverheid besliste evenwel anders.
  • Bestuur en rechtspraak: inleidingplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBestuur en rechtspraak: inleiding

    * Inleiding * Tot 1600 * Van 1600 tot 1813 * Na 1813

    Bestuur en rechtspraak waren lang niet gescheiden. Voor een beter begrip van de historie van de Zaanstreek is het noodzakelijk dat de bestuurlijke ontwikkeling in een chronologisch overzichtsartikel wordt behandeld. Ook het onderwerp
  • Bewoningsgeschiedenisplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBewoningsgeschiedenis

    Bodemvondsten hebben aangetoond dat de Zaanstreek reeds vóór het begin van de jaartelling bewoners had. De oudste sporen daarvan zijn in 1975 aangetroffen in het westelijk deel van de Assendelver polders, de daar tot nu toe gevonden vroegste bewoning dateert van omstreeks 600 jaar v.Chr. Zie:
  • Bierbrouwerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBierbrouwerij

    Tak van nijverheid, in de Zaanstreek slechts op bescheiden schaal uitgeoefend. Voor zover bekend heeft wat de Zaanstreek betreft alleen in Krommeniehorn een bierbrouwerij gestaan. Het is niet bekend hoe lang en in welke hoeveelheden deze brouwerij (
  • Blikindustrieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBlikindustrie

    Economische sector, emballage-industrie. Ontstaan in de 19e eeuw. In de Zaanstreek belangrijk vanaf einde 19e eeuw tot 1970. Zaanlandia Blik te Krommenie is het laatst overgebleven bedrijf. Algemeen Blikindustrie is in Nederland een van de belangrijkste emballage-industrieën, zowel wat betreft productie-niveau als wat betreft de werkgelegenheid.
  • Communicatiewegenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigCommunicatiewegen

    Verbindingswegen. ontsluitingswegen tussen de verschillende woonkemen. Tot halverwege de 19e eeuw waren er nauwelijks verharde verbindingswegen. Het verkeer binnen en naar de waterrijke Zaanstreek was voor een groot deel vaarverkeer. De eerste communicatieweg - van Westzaan via Assendelft naar Heemskerk en verder naar Beverwijk ~ was een gevolg van particulier initiatief. De broers
  • sidebarplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigEconomische geschiedenis

    * Overzicht Economie * Economische ontwikkeling vóór 1580 * Economische ontwikkeling 1580-1800 * Economische ontwikkeling van de Zaanstreek na 1800

    Economische structuur

    * Korte algemene inleiding * Structuur van de Zaanse economie

    * Home
  • 2.1. Inleidingplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_big2.1. Inleiding

    2 De structuur van de Zaanse economie

    Uit de algemene inleiding is gebleken dat in beginsel een reeks van structuurbepalende elementen en factoren bruikbaar is om een goed beeld te geven van de economie van de Zaanstreek. Er zijn ook verscheidene rapporten en andere publicaties over dit onderwerp beschikbaar (zie de bronvermelding). In het beperkte kader van een encyclopedie bijdrage zou het te ver voeren alle aspecten in beschouwing te nemen. Bovendien zijn bij de statis…
  • Industrieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigIndustrie

    Zie Economische geschiedenis geschiedenis. Arbeidsplaatsen en bedrijfsgrootte en bedrijfsgrootte, Van der Molen Production bv-industrie en Landschap (industrieel). Zie voor de verschillende industriële sectoren de verwijstableaus bij Economische geschiedenis geschiedenis en Molenindustrie
  • Lijst van economische onderwerpenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigLijst van economische onderwerpen

    Alles met de tag “economie”. Laden duurt lang

    Aardolie- en steenkoolhandel

    Handelstak, belangrijk geworden met de komst van de stoommachines en later de elektriciteit. Steenkool, ook wel eens “zwart goud` genoemd, is een verzamelnaam voor een groot aantal delfstoffen met zeer verschillende eigenschappen. Alle zijn zwart van kleur en worden in lagen, meestal diep onder de aardoppervlakte, aangetroffen; ze danken hun ontstaan aan langzame ontleding en omzetting…
  • Linnenblekerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigLinnenblekerij

    Zie: Blekerij en Economische geschiedenis geschiedenis 2.5.5.
  • Linnenweverijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigLinnenweverij

    In de 16e eeuw, misschien al daarvóór, vond kleinschalige huisnijverheid in vooral Assendelft, Krommenie en Krommeniedijk plaats. Ook in Wormer, Jisp, Oostzaan en Westzaan zal in die tijd linnen in huisnijverheid geweven zijn. Aan te nemen valt dat de belangrijke
  • Maiszetmeelindustrieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMaiszetmeelindustrie

    Zie: Hom, Stijfselfabricage en Economische geschiedenis geschiedenis 3.6.5.
  • Marktenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMarkten

    De markt vindt haar oorsprong in het in de Middeleeuwen aan sommige steden toegekende privilege van het stapelrecht. Op de plaatselijke week- of jaarmarkten, de zogenaamde geografische markten, treffen we producten, waaronder dieren, kopers en verkopers aan.
  • Mastenmakerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMastenmakerij

    Tak van nijverheid, nauw verwant met de scheepsbouw en het timmerbedrijf, die op kleine schaal in de Zaanstreek is beoefend. Masten zullen voor het overgrote deel op de scheepswerven zijn gemaakt.

    Zie ook: Economische geschiedenis geschiedenis 2.5.6.
  • Meelmalerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMeelmalerij

    Zie: Graanmalerij Zie ook: Economische geschiedenis geschiedenis 2.5.3.
  • Metaalindustrieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMetaalindustrie

    De tak van nijverheid waarbij metalen als grondstof worden gebruikt. Hierbij worden veel verschillende bewerkingen toegepast zoals gieten, walsen, trekken. torsen, smeden, persen, draaien, schaven, boren, frezen, slijpen, lassen, klinken en solderen.
  • Nagelmakerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigNagelmakerij

    In de Zaanstreek destijds ( 17e tot 19e eeuw) een niet onbelangrijke vorm van smidswerk. Spijkers (nagels) werden toen nog gesmeed; in verband met de omvangrijke scheeps- en houtbouw specialiseerden verscheidene smederijen zich in de vervaardiging van nagels. Zie ook:
  • Oostzaandamplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOostzaandam

    Voormalige naam van de bewoningsconcentratie ten oosten van de Zaan nabij de Dam, tot 1795 behorend tot de gemeente Oostzaan, tussen 1795 en 1811 min of meer een zelfstandige gemeente en sinds 1811 deel uitmakend van de stad Zaandam. Oostzaandam behoorde tot de
  • Oostzeevaartplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOostzeevaart

    Handelsvaart op met name de Scandinavische en Baltische landen, met grote deelname van Zaankanters in de eerste helft van de 17eeuw. In die tijd waarschijnlijk één van de pijlers van de Zaanse economie. De Oostzeevaart (of: Sontvaart) was zeer belangrijk voor de opkomst van het gewest Holland. De stad Amsterdam heeft er mede haar bloei aan te danken. De Amsterdamse stapelmarkt was als het ware een spin in een web waarin allerlei goederen samen kwamen om met winst te worden verhande…
  • Overheidszorgplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOverheidszorg

    l. Inleiding

    De gemeente Zaanstad is met 130.000 inwoners een van de grote gemeenten in Nederland. Naarmate een gemeente groter is kan zij haar burgers meer diensten aanbieden. De plaatselijke overheidszorg is vooral sterk toegenomen in de periode na 1880, en dan met name in de grotere gemeenten. In de periode daarvoor was de omvang van de dienstverlening betrekkelijk klein. De ontwikkeling van de overheidszorg in Zaandam na 1880 verliep min of meer gelijk met die van andere geme…
  • Overtoomplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOvertoom

    Een verlaagd en van glooiingen voorzien dijkgedeelte waarover schepen werden gehaald ('gewonden'). In de Zaanstreek zijn verschillende overtomen geweest, waarvan die te Zaandam verreweg het belangrijkst was. Oost- en Westzaandam hadden hun welvaart in de 17e eeuw mede te danken aan omvangrijke
  • Pakhuizenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPakhuizen

    Afzonderlijke opslagruimten voor voorraden grondstoffen, gerede producten enzovoort. Als industriestreek telde de Zaanstreek steeds een aanzienlijk aantal pakhuizen. In het kohier van 1731 werden er 286 opgesomd, benevens 8 Vleethuizen, 5 kaashuizen en 17 kaatsen (schuren zonder zolder en met schuin-aflopend dak, meestal als opslagruimte benut). In 1801 werden er alleen in Oostzaandam 45 zaadpakhuizen geteld. In 1919 verscheen de derde druk van het 'Pakhuisboek van de Zaanstreek', uit…
  • Papiernijverheidplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPapiernijverheid

    Belangrijke tak van nijverheid in de Zaanstreek, thans echter bijna geheel verdwenen. Lange tijd is aangenomen dat de papiermakerij in China werd uitgevonden in het jaar 105 door Ts'ai Lun. Op grond van recente archeologische ontdekkingen wordt de vinding thans rond het begin van onze jaartelling gedateerd. In de Zaanstreek is de papierfabricage een belangrijke tak van nijverheid geweest; het bestaan van circa 60 papiermolens is bekend.
  • Pellerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPellerij

    Naam van zowel bedrijfstak als de inrichting waarin dit bedrijf wordt uitgeoefend; het ontdoen van het kroonkafje, meestal dop (pel) genoemd, en de vruchtwand en zaadhuid van onder andere granen, zonder de korrel te breken. In de Zaanstreek is in vroeger eeuwen gerst gepeld, met gort als product. Gerst is niet eenvoudig te pellen, aangezien de dop is vergroeid met de korrel. Vanaf het midden van de 19e eeuw werd rijstpellerij belangrijk. De pellerij had een grote omvang in de Zaanstree…
  • Potasbranderijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPotasbranderij

    Potas is de oude naam voor kalium-carbonaat, dat aanvankelijk uit hout - of plantenas werd gebrand , geloogd en in zuivere toestand in potten werd bewaard. Potas werd gebruikt door de blekerijen, vooral die ten behoeve der zeildoekfabricage.

    Jacob Honig Jsz. Jr. stelde het ontstaan van de Zaanse potasbranderij na 1680, maar dr. Regtdoorzee Greup-Roldanus, bekend door haar studie over de Haarlemse blekerijen, meende dat al vóór 1650 potas in de Zaanstreek werd gebrand. In 1700 we…
  • Produktiemilieuplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigProduktiemilieu

    Zie: Economische structuur 1.2., 2.5.
  • Prutkokerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPrutkokerij

    Inrichting waarin vuile olie of traan nogmaals werd gekookt om er goede zuivere olie of traan uit te halen (17e en 18e eeuw).

    De prutkokerijen werden dikwijls ook “pruthuizen” genoemd. Zie: Traankokerij en Walvisvaart. Zie ook: Economische geschiedenis 2.7.
  • Rederijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigRederij

    De scheepvaart heeft gedurende de 17e eeuw (maar ook later, tot zelfs ver in de 19e eeuw) grote hinder en schade ondervonden van de zeeroverij. De Duinkerker kapers waren berucht. De uit en naar Amsterdam en de Zaanstreek varende zeilschepen kozen zelfs dikwijls een route waarbij de vaart door het nauw van Calais werd vermeden. Men voer dan westelijk om Engeland en bleef ver van de Franse kust. Het is aardig dat in de Zaanse streektaal daaraan een uitdrukking bleef herinneren. Zaankante…
  • Rolrederijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigRolrederij

    De zeildoekfabricage in Krommenie zou niet tot ontwikkeling zijn gekomen zonder het coördinerende werk dat de rolreders verrichtten. De weverij, die al in de 17e eeuw tot bloei kwam, is aanvankelijk - tot ver in de 19e eeuw - in huisindustrie, dus sterk gedecentraliseerd, bedreven.
  • Scheepsbouwplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigScheepsbouw

    Nijverheid, het produceren (en/of repareren) van vaartuigen. Dit kunnen houten, metalen, betonnen en/of kunststof schepen zijn, zowel voor de binnen- als voor zeevaart. De bouw van bijvoorbeeld booreilanden wordt ook tot de scheepsbouw gerekend; deze sector is echter nooit in de Zaanstreek bedreven. De
  • Smederijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSmederij

    Ambacht waarbij metaal verhit wordt en vervolgens met behulp van een hamer of een pers in gewenste vorm wordt gebracht. In de 17e en 18e eeuw waren in de Zaanstreek relatief veel smederijen aanwezig, als toeleveringsbedrijf voor andere bedrijfstakken (met name
  • Snuifmalerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSnuifmalerij

    Zie: Tabaksstamperij en Economische geschiedenis geschiedenis 2.6.4.
  • Sociaal-economische structuurplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSociaal-economische structuur

    Zie: Economische geschiedenis structuur.
  • Spijsolie-industrieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSpijsolie-industrie

    Zie: Olieslagerij en -fabricage. Zie ook; Economische geschiedenis geschiedenis 3.6.4.
  • Tertiaire sectorplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigTertiaire sector

    Zie: Dienstensector en Economische geschiedenis structuur 1.2.
  • Theepakkerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigTheepakkerij

    Zie ook: Economische geschiedenis geschiedenis 3.6.8.
  • Touwslagerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigTouwslagerij

    Zie: Lijnbanen, Economische geschiedenis geschiedenis 2.5.6. en 3.5.1., alsmede de afbeelding op blz. 199.
  • Veekoekenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVeekoeken

    Veekoeken bestaan uit restproducten van vooral de olieslagerij en waren uitermate geschikt als bijvoeding in de winter, bij een tekort aan hooi. Ook toen bij de olieproductie gebruik werd gemaakt van andere technieken zoals wringen, persen en extraheren en toen de klassieke grondstoffen als koolzaad, raapzaad en lijnzaad werden vervangen door bijvoorbeeld kopra, grondnoten en palmpitten, vonden de veekoeken een goede afzet.
  • Veerdienstplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVeerdienst

    Regelmatig onderhouden bootverbinding, vooral tussen de verschillende Zaanse gemeenten en Amsterdam, voor het vervoer van goederen en met name personen. De eerste veerdienst in de Zaanstreek ontstond waarschijnlijk in de late middeleeuwen en werd onderhouden tussen Assendelft en Kennemerland. In de 16e eeuw ontstond een intensieve beschuitvaart tussen Wormer/Jisp en Amsterdam. Niet tot de veerdiensten worden gerekend de
  • Veeteeltplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVeeteelt

    Zie: Boerenbedrijf. Zie ook: Economische geschiedenis geschiedenis 1.2.1. en 3.4.
  • Ventjagerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVentjagerij

    Schippersbedrijf, waarbij de schipper voor eigen risico producten kocht, deze naar elders vervoerde en daar verkocht ('uitventte´), om vervolgens andere producten in te schepen en deze naar de Zaanstreek te vervoeren. Statistische gegevens ontbreken. Algemeen wordt aangenomen dat de ventjagerij vooral belangrijk is geweest in samenhang met de beschuitbakkerij in Wormer en Jisp. Zie ook:
  • Verantwoording 1991plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVerantwoording 1991

    Bij het samenstellen van deze encyclopedie werden bepaalde uitgangspunten gehanteerd en kwamen wij tot bepaalde werkwijzen. De belangrijkste worden hier gegeven:

    -Door de organisatie (stafbureau/eindredactie) werd bestaande kennis gerangschikt. Nieuw archiefonderzoek was weliswaar soms noodzakelijk, maar als vuistregel gold dat gebruik zou worden gemaakt van aanwezige bronnen. Aangezien de Zaanse geschiedschrijving nog lang niet volledig is, moesten wij aanvaarden dat een a…
  • Verffabricageplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVerffabricage

    Belangrijke sector in de Zaanse economie, reeds vroeg in de 17e eeuw aanwezig. Aanvankelijk produceerden de Zaanse verfmakers uitsluitend de verfstoffen en werd de verf door de schilders zelf gemengd. Vanaf het begin van de 20e eeuw werd in toenemende mate gerede verf gefabriceerd. In de tweede helft van de 20e eeuw nam de omvang van Zaanse verfmakerij af en verdwenen de meeste Zaanse bedrijven, of verloren zij hun zelfstandigheid.
  • Vestigingsklimaatplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVestigingsklimaat

    Zie: Economische geschiedenis structuur 1.2.
  • Vissershavenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVissershaven

    Zie: Economische geschiedenis geschiedenis 2.3.1.
  • Vleetrederijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVleetrederij

    In Partenrederij gedreven bedrijfstak ten behoeve van de Walvisvaart. De vleetrederijen zorgden voor de uitrusting van de walvisvaarders.

    Zie ook Economische geschiedenis geschiedenis 2.3.3.
  • Voedingsmiddelenindustrieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVoedingsmiddelenindustrie

    Zie: Arbeidsplaatsen en bedrijfsgrootte en bedrijfsgrootte en Economische geschiedenis geschiedenis 3.6.10.
  • Volmalerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVolmalerij

    Molenbedrijf, waarbij laken en andere wollen stoffen werden gevold of dichter gemaakt. In de Zaanstreek waren in totaal 24 volmolens: 10 te Oostzaandam, 7 in Koog, 4 in Zaandijk, 2 in Westzaan en 1 in Oostzaan. Een volmolen was een loonbedrijf. Men ontving wollen stoffen, vooral laken, uit Leiden of Haarlem, behandelde deze in de molen en stuurde de stoffen vervolgens weer terug naar de opdrachtgevers.
  • Wederdopersplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWederdopers

    Zie: Doopsgezinden (Doopsgezinde gemeenten) Zie ook: Economische geschiedenis 1.2.4.
  • Werkgelegenheidsbeleidplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWerkgelegenheidsbeleid

    De overheid heeft zich vanuit verschillende invalshoeken bezig gehouden met werkgelegenheidsbeleid; dat geldt niet alleen voor de Zaanstreek. Toen de industrialisatie opkwam was deze bemoeienis nog van bescheiden aard. Ze had het karakter van corrigerende en werknemersbeschermende maatregelen. In de opbouwfase na de Tweede Wereldoorlog richtte het werkgelegenheidsbeleid zich om begrijpelijke redenen niet zozeer op het scheppen van arbeidsplaatsen. Doelstelling was vooral …
  • Westzaandamplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWestzaandam

    Vroegere naam voor het ten westen van de Zaan gelegen deel van Zaandam, dat deel uitmaakte van de Banne van Westzanen. Het dorp is, in tegenstelling tot Oostzaandam, nooit zelfstandig geweest - en dat terwijl het in de loop der geschiedenis in economisch opzicht en wat betreft het aantal inwoners belangrijker werd dan zijn 'overbuur`. De oorzaak van de aanvankelijke, tot 1811 in stand gebleven scheiding tussen West- en Oostzaandam was eenvoudigweg dat de dorpen in verschillende rec…
  • Wilhelminasluisplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWilhelminasluis

    Op 24 oktober 1903 geopende, belangrijkste doorsluizing van de Dam te Zaandam.

    Vóór de aanleg, die in 1901 een aanvang nam, omvatte het Zaandamse sluizencomplex de Duikersluis met een breedte van 6,29 m, diepte 2,20 m onder Amsterdams Peil, de Kleine Sluis met een lengte van 18 m, breedte 3.24 m en diepte 2,01 m en de
  • Zaandamplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZaandam

    Voormalige zelfstandige gemeente, die zowel wat betreft inwonertal als economische betekenis de belangrijkste bewoningskern van de Zaanstreek vormde. Zaandam ontstond in de Franse tijd door de samenvoeging van Oostzaandam en Westzaandam, bij keizerlijk decreet van 21 oktober 1811. Daarbij werden aan de nieuwgevormde gemeente stadsrechten verleend. Per 1 januari 1974 verloor Zaandam zijn zelfstandigheid bij de
  • Zaanlandia Blik bvplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZaanlandia Blik bv

    Blikfabriek in Krommenie. Het bedrijf werd in 1907 opgericht door Franciscus Wilhelmus Kriek. Na aanvankelijk als voormansoldeerder bij het bedrijf Woud en Schaap in Krommenie te hebben gewerkt, begon hij dat jaar zelfstandig als ketellapper.
  • Zaanstadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZaanstad

    Zelfstandige gemeente, ontstaan per 1 januari 1974 door samenvoeging van zeven tot dan toe zelfstandige gemeenten: Assendelft, Koog aan de Zaan, Krommenie, Westzaan, Wormerveer, Zaandam en Zaandijk. Wat betreft inwonertal behoort Zaanstad tot de vijftien grootste gemeenten van Nederland, wat betreft oppervlakte tot de grootste vijf.
  • Zaanstreekplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZaanstreek

    Pas in de 19e eeuw in zwang gekomen aanduiding van het gebied dat gewoonlijk als Zaans wordt beschouwd, daarvóór sprak men doorgaans van Zaanland of de Zaanlanden. Noch in het verleden noch tegenwoordig betroffen of betreffen deze aanduidingen een gebied met een eenheid van bestuur. Als gevolg hiervan zijn de grenzen niet officieel bepaald.
  • Zakjesplakkerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZakjesplakkerij

    Zie: Economische geschiedenis geschiedenis 3.5.2. en 3.7.1.
  • Zeehaven Zaandamplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZeehaven Zaandam

    Zie: Haven en Economische geschiedenis geschiedenis 3.6.3.
  • Zeepindustrieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZeepindustrie

    Industrietak, in de Zaanstreek sinds de jaren tachtig van de 19e eeuw uitgeoefend.

    Zeep of sapo werd in het begin van de jaartelling door de Romeinen in de Lage Landen geïntroduceerd. Het gebruik van zeep, voor het lichaam, kleding of andere zaken, werd echter pas in de 19e eeuw op grotere schaal toegepast. Desondanks moet men zich ook eerder in de Zaanstreek met het maken van zeep bezig hebben gehouden. Het in de streek door de
  • Zeescheepvaartplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZeescheepvaart

    Zie: Economische geschiedenis geschiedenis 3.9.1.
  • Zeevisserijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZeevisserij

    Zie: Visserij en Economische geschiedenis geschiedenis 3.4.
  • Zeilmakerijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZeilmakerij

    Bedrijfstak van ambachtelijke aard, in de Zaanstreek al beoefend in de 17e eeuw, mogelijk eerder.

    Zeil- of zeilenmakers sneden en naalden in kleine werkplaatsen de zeilen voor de vele schepen, die in de Zaanstreek werden gebouwd of waren gestationeerd. Zij werkten voor de zeezeilvaart en de binnenschipperij. Verder vervaardigden zij dekzeilen en molenzeilen. Van dit ambacht zijn - wellicht doordat de bedrijven te kleinschalig waren - nauwelijks gegevens overgeleverd. Verondersteld…
  • Zuivelindustrieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZuivelindustrie

    De Zaanstreek was - en is nog - rijk aan weilanden. De veehouderij is steeds van belang geweest. Als willekeurig gekozen voorbeeld wordt van 1957 vermeld dat de oppervlakte grasland toen 6172 hectare bedroeg en dat er 11542 stuks rundvee werden geteld, Oostzaan niet meegerekend. Zoals overal elders op het platteland ontstonden ook hier na 1880 verschillende melkfabrieken, die, meestal coöperatief opgezet, boter, kaas en consumptiemelk produceerden. Voordien had het bereiden van …
  • Zuivelmarktenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZuivelmarkten

    Zie: Economische geschiedenis geschiedenis 3.4. en kaasmarkten
  • /home/zaanwiki/domains/zaanwiki.nl/private_html/encyclopedie/data/pages/eco/start.txt
  • Laatst gewijzigd: 2020/09/07 18:29
  • door jan