franse_tijd

Backlinks

Dit is een lijst van pagina's die terug lijken te wijzen naar de huidige pagina.

  • Accijnshuisjesplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigAccijnshuisjes

    Plaatsen waar accijns bepaald en geheven werd. In de Zaanstreek zijn twee accijnshuisjes bekend op de Grote Sluis te Zaandam. Aldaar moesten sommige handelaren hun waren uitladen om deze te laten tellen, wegen, of meten. De twee nog aanwezige pandjes zijn in het begin van de 18e eeuw gebouwd. Eén daarvan vormde sinds de
  • Alberti, Jacobusplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigAlberti, Jacobus

    Zaandijk, 30 juli 1762 - Krommenie, 18 maart 1836 Jacobus Alberti, eerste burgemeester van Krommenie Jacobus Johan Christiaan Alberti was de eerste burgemeester van Krommenie, zoon van de hervormde predikant Johannes Christiaan Alberti. In zijn jonge jaren te Zaandijk was hij kapitein van het
  • Arbeidsomstandighedenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigArbeidsomstandigheden

    De omstandigheden waaronder arbeid wordt verricht. Een complex van factoren, zoals: veiligheid op de werkplaats, een (on)gezonde werksituatie, arbeidsverhoudingen op micro-, meso- en macro-niveau, loonvorming, arbeidsvoorwaarden, besluitvorming binnen de onderneming, bereikbaarheid van het werk, et cetera, en daarnaast ook tijdgebonden normen, bepaalt de kwaliteit van de arbeidsomstandigheden.
  • Arbeidsplaatsen en bedrijfsgrootteplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigArbeidsplaatsen en bedrijfsgrootte

    Onder een arbeidsplaats wordt verstaan: een betaalde functie waarin meer dan 15 uur per week wordt gewerkt. De bedrijfsgrootte wordt (althans hier) bepaald door het aantal arbeidsplaatsen dat een bedrijf biedt. De werkgelegenheid wordt gevormd door het totaal aantal arbeidsplaatsen. Door optelling van het aantal arbeidsplaatsen binnen economische sectoren is inzicht te krijgen in de Werkgelegenheid die de verschillende bedrijfstakken door de eeuwen heen boden …
  • Artillerie Inrichtingen (AI)plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigArtillerie Inrichtingen (AI)

    Producent van munitie te Zaandam, aan het Noordzeekanaal ten oosten van de voormalige Hembrug op de zuidwestelijke hoek van de Voorzaan. De productie van de munitie werd in de jaren 1885-1889 vanuit Delft naar Zaandam overgebracht. Op 1 januari 1973 werd het staatsbedrijf omgezet in een naamloze vennootschap onder de naam Eurometaal nv.
  • Assendelftplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigAssendelft

    Voormalige zelfstandige gemeente, sinds 1 januari 1974 deel uitmakend van Zaanstad. De samenvoeging stuitte bij de bevolking op grote weerstand. Assendelft wenste deze niet en bepleitte samen met Krommenie een gemeente Krommenie-Assendelft. De rijksoverheid besliste evenwel anders.
  • Atlanticplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigAtlantic

    Restaurant aan de Zuiderhoofdstraat (Kerkbuurt) te Krommenie, tevens verhuur van zaal- en vergaderruimte. De geschiedenis van Atlantic is te herleiden tot het jaar 1588, toen op deze plaats al de herberg De Pynas was gevestigd (een pinas was een 16e-eeuws type zeil- en oorlogsschip). In 1716 werd de naam veranderd in Het Veerschuytje, in 1795 werd deze De Veerschuyt. Er was toen een stalhouderij (“een uitspanning`) aan verbonden die zeker tot het begin van onze eeuw als zodanig is gebr…
  • Bannehofplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBannehof

    Algemeen gebruikte naam voor het gemeentehuis van Zaanstad, ofschoon feitelijk niet juist; officieel luidt de naam: Gemeentehuis Zaanstad, en is het adres: Bannehof 1. De Bannehof werd gebouwd in de jaren 1974-'75 als rechtstreeks gevolg van de samenvoeging van zeven gemeenten tot Zaanstad per 1 januari 1974, naar ontwerp van ir.
  • Bataafse Republiekplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBataafse Republiek

    De Nederlandse staat van 1795 tot 1806, van de ondergang van de Republiek der Nederlanden tot de stichting van het Koninkrijk Holland. Vanaf 1801 was de officiële naam van Nederland het Bataafs Gemenebest. In de Zaanstreek waren er de nodige gebeurtenissen tijdens en in samenhang met de periode der Bataafse Republiek, zoals het oprichten van
  • Bedelarijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBedelarij

    De staat waartoe mensen zonder inkomen of vermogen en zonder ondersteuning door een armbestuur kunnen vervallen; in de Zaanstreek weinig voorgekomen, met uitzondering van het begin van de 19e eeuw. Vanaf 1500 heeft Holland, dus ook de Zaanstreek, betrekkelijk weinig last gehad van bedelarij. Over het algemeen was hier, weliswaar vaak slecht betaald, maar voldoende werk voorhanden. Desondanks werd bedelarij door de bevolking als een van de grootste plagen van de tijd gezien.
  • Belastingplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBelasting

    Verplichte bijdrage tot de openbare geldmiddelen. Belastingen kunnen worden verdeeld in directe en indirecte belastingen. Directe belastingen (op grond, vermogen, inkomsten of personeel) kunnen niet worden afgewenteld. Indirecte belastingen (registratie-, zegel- en hypotheekrechten,successierecht, accijnzen) worden niet rechtstreeks door de belastingplichtige aan de fiscus betaald. In het hierna volgende artikel wordt de historische ontwikkeling van de belastingheffingen in de Zaanst…
  • Bestuur en rechtspraak tot ca. 1600plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBestuur en rechtspraak tot ca. 1600

    * Inleiding * Tot 1600 * Van 1600 tot 1813 * Na 1813

    1.1. Algemeen

    1.1.1. Het gewest Kennemerland

    De Zaanstreek maakt nu deel uit van de provincie Noord-Holland. Deze naam is pas in de 19e eeuw aan dit gewest gegeven. In de middeleeuwen werd met de naam Noord-Holland het gebied ten zuiden van de tegenwoordige grens met de provincie Zuid-Holland bedoeld. Het gebied dat nu Noord-Holland wordt genoemd bestond, globaal, uit de gewesten Kennemer…
  • Bestuur en rechtspraak na 1813plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBestuur en rechtspraak na 1813

    * Inleiding * Tot 1600 * Van 1600 tot 1813 * Na 1813



    3.1. Periode 1813-1880

    3.1.1. Landelijke situatie.

    Invloed van en op landelijke en provinciale politiek.

    Na de Franse tijd is de situatie in de Zaanstreek grotendeels bepaald door de landsregering. De rechtspraak geschiedde sindsdien van staatswege, waarbij onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechters in hoge mate gewaarborgd zijn. De eerdere situatie, waarin bestuur en rechtspraak v…
  • Blaauwe Hof, hetplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBlaauwe Hof, het

    Hof van oorspronkelijk twintig woningen aan het Hennepad te Wormerveer. In 1766 kocht Dirk Jansz Blaauw van zijn eigen firma een stuk grond` waar hij de twintig (Loosjes, Adriaan spreekt over 22) woningen liet neerzetten. Deze woningen waren bedoeld voor op zijn papiermolens werkende arbeiders en hun families. Aan het wonen in het Hof werden door Blaauw wel voorwaarden gesteld; de bewoners moesten `
  • Bullekerkplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBullekerk

    Alom gebruikte volksnaam voor de Westzijderkerk te Zaandam. De Bullekerk is een kruiskerk, met ongelijke armen, die werd gebouwd tussen 1637 en 1640 op de resten van een Spaanse schans. De naam Bullekerk herinnert, evenals een beeldje op het kerkplein, aan een dramatische gebeurtenis uit 1647. zie:
  • Cacao-industrieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigCacao-industrie

    Belangrijke drager van de Zaanse economie; in omvang en belang gegroeid in de 19e en 20e eeuw; ontwikkelde zich aanvankelijk in samenhang met de chocoladeindustrie; vooral na de Tweede Wereldoorlog vond er specialisatie plaats en verzelfstandigden beide sectoren. In 1985 werd in de Zaanstreek 132.000 ton cacaobonen verwerkt, dat is ca. 80 % van de totale Nederlandse cacao-industrie, en circa 7,5 % van de totale wereldoogst.
  • Comité's van Waakzaamheidplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigComité's van Waakzaamheid

    Organisaties, opgericht na de Franse 'bevrijding', tot instandhouding van de verworvenheden van de Bataafse Republiek (zie Franse tijd). De comité's, die in de hele republiek ontstonden, hadden tot taak de contra-revolutie tegen te gaan. Met name in Krommenie waar de
  • Conscriptieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigConscriptie

    Conscription (Frans = registratie, loting). De inschrijving van alle jongemannen voor verplichte legerdienst in de Franse tijd. De conscriptie van 1813 leidde tot de opstand tegen het Franse gezag. Napoleon had, om zijn troepen aan te vullen en uit te breiden, onvoldoende aan de vrijwilligers uit het voormalige koninkrijk Holland.
  • Coupry, Isaacplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigCoupry, Isaac

    Omstreeks 1660 en tot uiterlijk 1674 schoolmeester, hoofd van de Franse tijd school, gevestigd aan het Franse pad, de latere Franse straat, dat er zijn naam aan ontleende. Zie: Onderwijs.

    Waarschijnlijk was Isaac Coupry zijn vader als onderwijzer opgevolgd; in 1649 werd hij namelijk als buitenlands lidmaat van de Nederlands hervormde kerk te Oostzaandam genoemd Jan Isaackszoon Coupri op het Fransepadt (zie:
  • Czaar Peterhuisjeplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigCzaar Peterhuisje

    Zeventiende-eeuws arbeidershuisje aan 't Krimp te Zaandam, waar Czaar Peter in 1697 een week verbleef. Het huisje wordt jaarlijks door zo'n 10.000 personen bezocht, onder wie een flink aantal Russen. Het in 1632 gebouwde houten arbeidershuisje werd tot 1780 in tweeën bewoond. Na die tijd werd het pand een bezienswaardigheid. Graaf Orlow, commandant van de Russische vloot, was in 1780 de eerste adellijke bezoeker, nadien zouden er velen volgen.
  • Dagboeken journaalsplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigDagboeken journaals

    Vorm van autobiografie, waarin de schrijver regelmatig (dikwijls iedere dag) chronologisch noteert wat hij/zij heeft meegemaakt, denkt, voelt of overweegt. Dagboeken kunnen zeer van elkaar afwijken: sommige zijn strikt persoonlijk, andere zijn puur economisch of politiek.
  • Dienstplichtplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigDienstplicht

    De verplichting om de staat met zijn persoon te dienen. Ofschoon ook burgerlijke dienstplicht denkbaar is (en in enkele perioden in de geschiedenis voorkwam), wordt hier de militaire dienstplicht bedoeld. Deze verplichting bestond al in de oudheid; in de germaanse samenleving kwam bijvoorbeeld de 'heervaartplicht' voor. De militaire dienstplicht is sinds de
  • Douanestelsel (Continentaal stelsel)plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigDouanestelsel (Continentaal stelsel)

    Complex van economische maatregelen in de Franse tijd. dat moest voorkomen dat van het Europese vasteland handel met Engeland werd gedreven. In Nederland werd het stelsel van kracht in 1810, toen het koninkrijk Holland bij het Franse keizerrijk werd gevoegd. De eerst douanen kwamen in augustus 1810 naar de Zaanstreek. Zij bleven tot de bevrijding, eind 1813.
  • Economische ontwikkeling van de Zaanstreek in de periode 1580-1800plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigEconomische ontwikkeling van de Zaanstreek in de periode 1580-1800

    2.1 Economische expansie l

    Ondanks de stedelijke tegenwerking geraakte de economische ontwikkeling van de Zaanstreek na 1580 in een stroomversnelling. De periode 1580-1650 was een tijdperk van explosieve en veelzijdige uitbreiding van economische bedrijvigheid. Het was een tijd waarin het lot van de Zaanse economie onverbrekelijk verbonden werd met het lot van de Amsterdamse stapelmarkt. De Zaanstreek werd meegezogen in de voor…
  • Economische ontwikkeling van de Zaanstreek na 1800plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigEconomische ontwikkeling van de Zaanstreek na 1800

    3.1. Economische stagnatie

    3.1.1. Stagnatie, armoede

    Zie ook:

    De Franse tijd betekende een absoluut dieptepunt in de economische ontwikkeling van de Zaanstreek. Het zou daarna nog een halve eeuw duren eer van een substantieel economisch herstel sprake was. Van de eertijds zo bloeiende en rijk geschakeerde stuwende nijverheid was omstreeks 1815 nog een beperkt aantal oudere bedrijfstakken over de
  • Engels-Russische Invasieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigEngels-Russische Invasie

    Inval van Engelse en Russische troepen tussen Petten en Callantsoog, in het kader van de strijd tegen Napoleon. Op 27 augustus 1799 landden alleen Engelsen op de Noord-Hollandse kust, in september landde ook een Russische troepenmacht. De Engelsen verwachtten een volksopstand; aangezien deze uitbleef en het verzet tegen hun troepen fel was, liep de onderneming uit op een fiasco. Op 19 oktober werd de capitulatie getekend.
  • Eijdenberg, Janplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigEijdenberg, Jan

    Zaandam 13 augustus 1769 - Zaandam, 26 april 1813

    Jan Eydenberg, verzetsstrijder tijdens de opstand van 1813. Van beroep was hij schipper. Hij was een van de mannen die zich in 1813 durfden te verzetten tegen de conscriptie van de Franse overheersers. De opstand mislukte. Hij werd met nog vijf anderen,
  • Gelder Zonen, vanplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigGelder Zonen, van

    Nederlands papierconcern, waarvan de voormalige papierfabriek Van Gelder Zonen te Wormer, niet alleen deel uitmaakte maar ook de oorsprong vormde. Terwijl elders gevestigde delen van deze onderneming zijn voortgezet, is de fabricage van papier in Wormer bij een algehele sanering in 1981 beëindigd. Zie voor de vroege bedrijfs- en familiegeschiedenis ook
  • Göbel, Hendrik Christiaanplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigGöbel, Hendrik Christiaan

    (1754-1823)

    Hendrik Christiaan Göbel, eerste burgemeester van de pas gevormde stad Zaandam (1812-1814), daarvoor Maire van Westzaandam (1811), secretaris van de banne van Westzanen (1783-1811) en notaris Göbel maakte zich in zijn Zaanse periode allerminst geliefd, getuige ook zijn bijnaam Hein de Draayer.
  • Goud- en Zilversmederijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigGoud- en Zilversmederij

    Ambacht, in de Zaanstreek nooit van grote omvang geweest. Uit de periode voor de Franse tijd is slechts weinig bekend over goud- en zilversmeden in de Zaanstreek. De Zaanstreek ressorteerde onder de oude gilden van Haarlem. Desondanks is bekend dat er in de tijd van de hoogconjunctuur van het zilversmidsvak (eind 17le en vooral begin 18e eeuw) in de Zaanstreek enige zilversmeden werkten. Als namen zijn bekend gebleven: Jacobus Willems (Meester Silversmit tegenover de Oos…
  • Grote Sluisplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigGrote Sluis

    Schutsluis in de Dam te Zaandam, westelijk van de Wilhelminasluis, ook wel Hondsbossche sluis genoemd. De aanduiding Grote Sluis geeft meermalen aanleiding tot verwarring, doordat men de Wilhelminasluis, die inderdaad groter is, dikwijls ten onrechte zo noemt. De eerste sluis in de Dam die de naam Grote Sluis kreeg werd reeds in 1544 gebouwd. Dat gebeurde op initiatief van het Hoogheemraadschap de Hondsbossche en Duinen tot Petten, dat verzekerd wilde zijn van geregelde aanvoer van …
  • Haarlemplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHaarlem

    De belangrijkste stad van Kennemerland, in verscheidene opzichten met de Zaanstreek verbonden. De ontginning van de Zaanstreek is grotendeels vanuit Kennemerland geschied. Het is zelfs aannemelijk (zie: Bestuur en rechtspraak 1.2.1.) dat de familie Van Haarlem, de meest aanzienlijke van heel Kennemerland, verantwoordelijk was voor het initiatief tot ontginning. Deze werd waarschijnlijk opgedragen aan een jongere zoon, die de naam Van Zaanden ging dragen. De wapens van de Van Haarlems en…
  • Heemraadschapplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHeemraadschap

    Vanouds de gangbare benaming voor een waterschap, een instelling die zich bezighoudt met waterkering en waterbeheer ( af- en toevoer, zuivering, dijkonderhoud, etc). Het bestuur van de waterschappen bestaat uit een dijkgraaf en heemraden. De oude aanduiding heemraad gold oorspronkelijk als benaming van de vertrouwensmannen die in de dorpen belast waren met allerlei taken die betrekking hadden op de `heem`, dat wil bijvoorbeeld zeggen de grond, de waterkeringen, de afwatering en d…
  • Hervormden, Nederlandsplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHervormden, Nederlands

    Omvangrijkste geloofsrichting in de Zaanstreek; reeds vroeg vertegenwoordigd. Het aannemen van het beroep dat Oostzaan, gecombineerd met Oostzaandam, in 1578 uitbracht op Bartel Jacobsz, tot predikant, is als het ware het begin van de hervormden in de Zaanstreek. Bartel Jacobsz, pastoor van Oostzaan en Oostzaandam zwoer in 1569 het Roomse geloof af, door op de
  • Honig(h)plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHonig(h)

    Ondernemersgeslacht te Zaandijk, speelde vanaf het begin van de industriële ontwikkeling van de Zaanstreek een zeer actieve rol in het bedrijfsleven, oorspronkelijk vooral in de

    * papierfabricage, allengs ook als * walvisreders, * verfmalers, * olieslagers, *
  • Horecaplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHoreca

    Aanvankelijk de naam van de na de Tweede Wereldoorlog gevormde bedrijfsgroep Hotel-, Restaurant- en Cafébedrijven, nu gebruikelijk als aanduiding voor de afzonderlijke ondernemingen: horeca-bedrijven. De hoofdmoot van de Zaanse horeca heeft door de eeuwen heen eigenlijk altijd bestaan uit eenvoudige café's. Pas laat in de 20e eeuw kwamen ook het Hotel- en het Restaurantbedrijf tot een ontwikkeling, die meer aansluit bij het economisch belang van de Zaanstreek.
  • Industriële revolutieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigIndustriële revolutie

    Aanduiding voor de mechanisering van de nijverheid, het fabriekswezen, zoals dit zich sinds de 18e eeuw ontwikkelde uit oudere organisatievormen, bijvoorbeeld die van handwerk en huisindustrie. De term 'industriële revolutie, kwam algemeen in gebruik na een publikatie van A. Toynbee ('Lectures on the industrial revolution of the 18th century in England', 1884), maar is misleidend omdat in feite eerder van een snelle evolutie dan van een revolutie moet worden gesproken.
  • Inkwartieringplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigInkwartiering

    Het tijdelijk onderbrengen van troepen bij burgers. De Zaanstreek heeft slechts een paar keer met inkwartiering te maken gehad; met name in de Franse tijd. Reeds kort na de bezetting door het Franse leger van januari 1795 moest Oostzaandam op 16 februari 160 man uit het regiment van Plettenberg onderbrengen.
  • Jispplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigJisp

    Tot 1991 zelfstandige gemeente, ten oosten van de Zaan, op de grens van Zaanstreek en Waterland. Het dorp is, gezien zijn verleden, te beschouwen als behorend bij de Zaanstreek. Jisp is met nog geen duizend inwoners verreweg het kleinste dorp binnen deze Zaanstreek. De buurtschap Spijkerboor behoorde bij de gemeente Jisp. Vóór 1940 was een groot deel van de inwoners voor wat hun inkopen betreft op Purmerend aangewezen. Dit kwam vooral door het ontbreken van voorzieningen in de eigen plaats…
  • Kamer van Koophandel en fabrieken voor de Zaanstreekplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKamer van Koophandel en fabrieken voor de Zaanstreek

    Prins Bernhardbrug Door de wet ingesteld orgaan ter behartiging van de economische belangen van industrie, ambacht en dienstverlening. Aanvankelijke benaming Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Zaanland: op verzoek van de Kamer op l juli 1988 tot huidige naam gewijzigd.
  • Kerkgebouwenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKerkgebouwen

    Door de eeuwen heen hebben de verschillende geloofsgemeenschappen kerken in de Zaanstreek gebouwd. Soms ging het daarbij om tamelijk grote gebouwen, vaker om meer bescheiden ruimten. Veel van deze kerkgebouwen zijn allang weer verdwenen, andere bleven bestaan. Aangenomen mag worden dat er meer dan honderd ooit gebruikte kerkgebouwen te noemen zouden zijn. In meer dan zestig ervan worden nog regelmatig diensten gehouden.
  • Kluyverplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKluyver

    Ondernemersgeslacht. De genealogie van de familie Kluyver is in 1946 vastgelegd door de arts P.N.J. Kluyver. Binnen de economische geschiedenis van de Zaanstreek is van belang dat Albert Jansz. Kluyver, geboren in Purmerend en koperslager in Amsterdam, zich in of omstreeks 1736 in Koog aan de Zaan vestigde.
  • Koog (aan de Zaan)plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKoog (aan de Zaan)

    Voormalige zelfstandige gemeente ten westen van de Zaan, ten noorden van Zaandam, ten zuiden van Zaandijk, sinds 1 januari 1974 deel uitmakend van Zaanstad. Tot in de Franse tijd was Koog bestuurlijk deel van de Banne van Westzaan; de invloed van Koog daarin was gering. Ofschoon niet geheel zeker, wordt aangenomen dat de gemeente Koog aan de Zaan per 1 augustus 1811 zelfstandig werd (zie:
  • Krommenieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKrommenie

    Voormalige zelfstandige gemeente in het noorden van de Zaanstreek, per 1 januari 1974 opgegaan in Zaanstad. Na Zaandam in omvang de tweede gemeente van de streek. De samenvoeging tot Zaanstad leidde in Krommenie tot veel protesten. Krommenie wenste deze niet en bepleitte samen met Assendelft een gemeente Krommenie-Assendelft. De rijksoverheid besliste evenwel anders. Krommenie zelf is feitelijk ook een samenvoeging van een aantal woonkernen. Naast Krommenie behoren ook het tot 1816 ze…
  • Lijst met lange artikelenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigLijst met lange artikelen

    * Gezondheidszorg * Onderwijs * Natuur in de Zaanstreek * Topografie * Kerkgebouwen * Socialisme * Tweede Wereldoorlog * Scheepsbouw * Overheidszorg * Voetbal in de Zaanstreek * Sport * Natuur in de Zaanstreek * Topografie * Muziek * Kerkgebouwen * Socialisme * Tweede Wereldoorlog * Scheepsbouw * Tweede Wereldoorlog * Overheidszorg * Voetbal in de Zaanstreek * Doopsgezinden (Doopsgezinde gemeenten) * Arbeidsverhoudingen * …
  • lettersplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigA B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W IJ Z Onderwerpen

    * Archeologie, * Bestuur en rechtspraak * Bevolking, * Bewoningsgeschiedenis, * Bouwen in de Zaanstreek, * Crisisjaren '30, * Cultuur, * Demografie, * Economische geschiedenis, * Economische structuur,

    * Eerste Wereldoorlog, * Familie bedrijven, * Folklore * Franse tijd, * Gezondhei…
  • Lijst van economische onderwerpenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigLijst van economische onderwerpen

    Alles met de tag “economie”. Laden duurt lang

    Aardolie- en steenkoolhandel

    Handelstak, belangrijk geworden met de komst van de stoommachines en later de elektriciteit. Steenkool, ook wel eens “zwart goud` genoemd, is een verzamelnaam voor een groot aantal delfstoffen met zeer verschillende eigenschappen. Alle zijn zwart van kleur en worden in lagen, meestal diep onder de aardoppervlakte, aangetroffen; ze danken hun ontstaan aan langzame ontleding en omzetting…
  • Lijst van Burgemeestersplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigLijst van Burgemeesters

    Alberti, Jacobus

    Zaandijk, 30 juli 1762 - Krommenie, 18 maart 1836 Jacobus Alberti, eerste burgemeester van Krommenie Jacobus Johan Christiaan Alberti was de eerste burgemeester van Krommenie, zoon van de hervormde predikant Johannes Christiaan Alberti. In zijn jonge jaren te Zaandijk was hij kapitein van het
  • Maria Magdalena kerkplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMaria Magdalena kerk

    De Maria Magdalenakerk aan de het Papenpad in Zaandam is een voormalige Oud-Katholieke kerk. De kerk heeft tot 1978 dienst gedaan. In dat jaar werd het gebouw overbodig omdat de oudkatholieke parochie van Zaandam samenging met die van Krommenie.

    In 2019 werd de kerk verkocht aan het violistenechtpaar Mathieu van Bellen en Maria Milstein. De kerk wordt, onder de naam Muziekhaven, een locatie waar jonge musici in alle rust kunnen repeteren. De voormalige pastorie krijgt een …
  • Middelhovenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMiddelhoven

    Ondernemersgeslacht, in de 16e eeuw door geloofsvervolging uit de omgeving van Sittard verdreven en na een zwerftocht via Antwerpen, Middelburg en Delfshaven in de Zaanstreek gekomen.

    In 1660 vestigde Johan Dirkszoon Middelhoven zich in Zaandam en later Krommenie en vond daar aansluiting bij zijn doopsgezinde geloofsgenoten, onder wie hij ook als leraar werkte. Hij was de vader van een talrijk geslacht, dat zich bezighield met verschillende takken van handel, molenindustrie en rede…
  • Odulphus-kerk, Sintplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOdulphus-kerk, Sint

    De Sint-Odulphuskerk is een rooms-katholieke kerk aan de Dorpsstraat in Assendelft. Het gebouw is een rijksmonument. De huidige kerk stamt uit 1888, maar de eerste Sint-Odulpuskerk dateert al uit 1410. Die oude kerk is beroemd geworden door de schilderijen van het interieur uit 1649, gemaakt door Pieter Jansz. Saenredam. Tijdens de reformatie in 1582 kwam de kerk in handen van de protestanten. In de eeuwen daarna maakten de katholieken gebruik van een
  • Oosterweideplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOosterweide

    Doopsgezind Kindertehuis aan de Oostzijde 240 te Zaandam, ten oosten van de Prins Bernhardbrug. Het herenhuis is gebouwd in 1804, het vorige uit 1744 werd gesloopt omdat het te klein was geworden. Men verkeerde midden in de Franse overheersing, maar er kwam toch een nieuw gebouw door een vrijwillige bijdrage van f 12000, door de leden van de
  • Oostzaan, Ambachtsheerlijkheidplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOostzaan, Ambachtsheerlijkheid

    Het rechtsgebied van de Banne van Oostzanen was in de 14e eeuw beleend aan Wouter van Heemskerk als Ambachtsheerlijkheid en in het begin van de 15e eeuw aan Sijmon van Zaanden. Zij oefenden als leenheren het recht uit voor de graven van Holland. Door strubbelingen kwam de banne enkele malen weer rechtstreeks onder grafelijk gezag en later onder dat van de Staten van Holland.
  • Oostzeevaartplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOostzeevaart

    Handelsvaart op met name de Scandinavische en Baltische landen, met grote deelname van Zaankanters in de eerste helft van de 17eeuw. In die tijd waarschijnlijk één van de pijlers van de Zaanse economie. De Oostzeevaart (of: Sontvaart) was zeer belangrijk voor de opkomst van het gewest Holland. De stad Amsterdam heeft er mede haar bloei aan te danken. De Amsterdamse stapelmarkt was als het ware een spin in een web waarin allerlei goederen samen kwamen om met winst te worden verhande…
  • Oproerenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOproeren

    Als oproer wordt hier beschouwd elke beweging tegen het openbaar gezag die gepaard gaat met ordeverstoring en verzet tegen de overheid. De meeste oproeren in de Zaanstreek duurden kort en betroffen slechts kleine groepen opstandigen. Hierdoor voldoen ze slechts in beperkte mate aan de bovenstaande definitie. Er zijn in deze zin sinds het begin van de 15e eeuw twaalf oproeren geweest. Enkele daarvan zijn als apart trefwoord behandeld, te weten het
  • Orangistenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOrangisten

    In de Patriottentijd (1780-1787) de ongeorganiseerde partij die streefde naar handhaving van het stadhouderlijk gezag. De orangisten stonden daarbij lijnrecht tegenover de in de Zaanstreek, en ook elders, talrijker patriotten. In de Zaanstreek bestond de aanhang voornamelijk uit de minder betaalden; getuige de relletjes die af en toe plaats hadden, waren er naar verhouding veel orangisten in Krommenie, Assendelft en Oostzaan, wellicht ook in Wormer, terwijl ook het Kalf in Zaandam or…
  • Overheidszorgplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOverheidszorg

    l. Inleiding

    De gemeente Zaanstad is met 130.000 inwoners een van de grote gemeenten in Nederland. Naarmate een gemeente groter is kan zij haar burgers meer diensten aanbieden. De plaatselijke overheidszorg is vooral sterk toegenomen in de periode na 1880, en dan met name in de grotere gemeenten. In de periode daarvoor was de omvang van de dienstverlening betrekkelijk klein. De ontwikkeling van de overheidszorg in Zaandam na 1880 verliep min of meer gelijk met die van andere geme…
  • Patriottentijdplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPatriottentijd

    Periode tussen 1780 en 1787 waarin de republiek der Nederlanden op de rand van een burgeroorlog stond, beëindigd door een inval van de Pruisische troepen, die het stadhouderlijk gezag herstelden. In de Patriottentijd stonden Patriotten en Orangisten tegenover elkaar. De patriotten verweten stadhouder Willem V de slechte situatie in het land. Deze was niet in de laatste plaats ontstaan door de desastreus verlopen
  • Prins, Cornelis Simonsz.plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPrins, Cornelis Simonsz.

    (Wormerveer, 4 september 1771 - 11 september 1843)

    Cornelis Prins was van oorsprong graankoper, stijfselmaker en kaaskoper. In 1811 werd hij tijdens de Franse tijd maire van Wormerveer tot 1813 en burgemeester van Wormerveer van 1814 tot zijn dood in 1843.
  • Provisionele representanten van het Bataafse volk, vergadering vanplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigProvisionele representanten van het Bataafse volk, vergadering van

    De eerste volksvertegenwoordiging in de Bataafse Republiek.

    Tot 1795 behoorde de Zaanstreek tot het platteland, dat in Den Haag door de Ridderschap werd vertegenwoordigd. In 1795 werd de ridderstand afgeschaft; het platteland was daardoor helemaal niet meer vertegenwoordigd. De Zaanse notabelen grepen hun kans: vertegenwoordigers van de
  • Rek, Jacobplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigRek, Jacob

    Koog, 29-juni-1760 - Zaandam, 26 april 1813

    Jacob Rek woonde in het begin van de negentiende eeuw in Zaandam en was Commissaris van het Rotterdamse Schuitenveer.

    Hij werd bekend al leider van de opstand tegen de Fransen in 1813. De opstand ontstond omdat de
  • Roggeplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigRogge

    Ondernemersgeslacht, vooral in de scheepsbouw in de 17e en 18e eeuw. Jan Jansz Rogh (1602- 1676), gehuwd met Mary Jans, vestigde zich omstreeks 1630 in Sardam als Meester Scheepmaker. Hij had twee zoons, Jan en Tewis, die beiden in het vak van hun vader werden opgeleid. Jan Jansz Rogh (1637-1696), ook wel Jan Rogge de Jonge genoemd, huwde tweemaal. Van zijn eerste vrouw weten we niets, zijn tweede vrouw heette Dieuwertje IJsbrants. Hij had twee dochters, Guurtje (†1717) en Immitie (†1682)…
  • Rogge, Adriaan Janszplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigRogge, Adriaan Jansz

    Zaandam, 3 mei 1732 - Zaandam, 22 juli 1816

    Vooraanstaand koopman te Zaandam, touwslager, papiermaker, zeehandelaar. Zie ook: geslacht Rogge.

    Adriaan Rogge, de oudste zoon van Jan Lijnstz Rogge en Engeltje Adr.d. van Wimmenum, werd in 1759 directeur van de
  • Samenvoegingplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSamenvoeging

    In de Zaanstreek zijn herhaaldelijk samenvoegingsplannen voorgesteld; een aantal daarvan werd ook daadwerkelijk uitgevoerd. Het bekendst zijn de samenvoeging tot de stad Zaandam in 1811 en die tot Zaanstad in 1974, hierachter apart behandeld. Daarnaast is de samenvoeging van
  • Schansplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSchans

    Open of gesloten verdedigingswerk in het veld. Schansen kwamen in heel Europa voor. Bij oorlogsvoering in vooral dunbevolkte gebieden konden zij van groot strategisch belang zijn. In de Zaanstreek, het drassige Zaanse polderland leende zich uitstekend voor verdediging met schansen, waren schansen vooral van belang in de
  • Schutterijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSchutterij

    De plaatselijke schutterij van 1827 tot 1907, niet te verwarren met de schutterijen van voor de Franse Tijd, die na de Franse bezetting ingelijfd werden in het landsleger. De schutterij had tot taak de orde en rust in de gemeente te handhaven en kon daarnaast dienen ter aanvulling van de krijgsmacht. In deze verschilde de schutterij van na de Franse Tijd nauwelijks met die daarvoor. Ook de recrutering was gelijk: de manschappen waren dienstplichtigen en de officieren waren vrijwillig…
  • Smit Expeditie bvplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSmit Expeditie bv

    Expeditiebedrijf te Zaandam; oorspronkelijk beurtvaart-, later wegvervoers- en op- en overslagbedrijf. Uit het familie-archief blijkt dat Cornelis Arisz. Smit in 1770 al goederen vervoerde. Als stichtingsjaar wordt echter 1797 aangehouden, toen Aris Cornelisz Smit, de tweede zoon van voornoemde Cornelis Arisz., vanaf Koog een beurtveer op Alkmaar begon. Een jaar eerder had zijn oudere broer Hendrik Cornelisz het beurtveer op Amsterdam van zijn vader te
  • Smokkelarijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSmokkelarij

    Sluikhandel, handel waarbij belastingen of verbodsbepalingen worden omzeild. Voor en tijdens de Franse tijd was smokkelen in en buiten de Nederlanden lucratief. Doordat overal andere belastingen golden konden zelfs op korte afstanden van elkaar geweldige prijsverschillen bestaan. Controle was zeer moeilijk. In de Zaanstreek kon men bijvoorbeeld de controle bij de
  • Welkom op de ZaanWikiplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWelkom op de ZaanWiki

    De online encyclopedie van de Zaanstreek.

    A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W IJ Z Onderwerpen

    * Archeologie, * Bestuur en rechtspraak * Bevolking, * Bewoningsgeschiedenis, * Bouwen in de Zaanstreek, * Crisisjaren '30, * Cultuur,
  • Stoomkrachtplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigStoomkracht

    Aandrijfmiddel van machines; in de Zaanstreek stapten de industrieën in de tweede helft van de 19e eeuw massaal op stoomkracht over. Het ontstaan van stoomfabrieken in de Zaanstreek. Door de eeuwen heen heeft de mens geprobeerd om de spierkracht, nodig bij het in beweging krijgen van werktuigen, door andere krachten te vervangen. De meest voor de hand liggende manier was het gebruiken van dierkracht in de vorm van
  • Vas, Geslachtplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVas, Geslacht

    Oud en bijzonder vermogend Wormerveers geslacht, in de 19e eeuw in mannelijke lijn uitgestorven.

    In 1588 kwam al een Claes Vasterszoon in het maatboek voor. De voornaam Vastert, waaruit de geslachtsnaam is gevormd, kwam buiten de Zaanstreek niet voor. Voor de Wormerveerse geschiedenis zijn van belang Vastert Claesz (1583-1665), die in de eerste helft van de 17e eeuw als houtkoper en timmerman een belangrijk aandeel had in de uitbreiding van zijn dorp en de financiering daarvan, a…
  • Verantwoording 1991plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVerantwoording 1991

    Bij het samenstellen van deze encyclopedie werden bepaalde uitgangspunten gehanteerd en kwamen wij tot bepaalde werkwijzen. De belangrijkste worden hier gegeven:

    -Door de organisatie (stafbureau/eindredactie) werd bestaande kennis gerangschikt. Nieuw archiefonderzoek was weliswaar soms noodzakelijk, maar als vuistregel gold dat gebruik zou worden gemaakt van aanwezige bronnen. Aangezien de Zaanse geschiedschrijving nog lang niet volledig is, moesten wij aanvaarden dat een a…
  • Verzekeringswezenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVerzekeringswezen

    In de Zaanstreek bestond eeuwenlang een hoge graad van economische bedrijvigheid op allerlei gebied. Daaruit voort kwam de behoefte aan mogelijkheden om het financiële risico daarvan zo veel mogelijk veilig te stellen. Misschien kan zelfs worden gesteld, dat bepaalde takken van handel of industrie zich minder of in elk geval anders ontwikkeld zouden hebben als niet enige vorm van mogelijkheid tot overdracht van het financiële risico had bestaan. De kleinschaligheid van de Zaan…
  • Verzetsmonument in Zaandamplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVerzetsmonument in Zaandam

    Het verzetsmonument in Zaandam is opgericht om gevallenen te herdenken die tijdens de opstand van 1813 en tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Het monument bevat 23 namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog en 6 namen van hen die zijn gexecuteerd door de
  • Vis, ondernemersgeslacht Zaandijkplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVis, ondernemersgeslacht Zaandijk

    * Wormerveer * Zaandijk * Heyme Vis

    Vis

    Ondernemersgeslacht uit Zaandijk in de 17e, 18e, 19e en 20e eeuw.

    De belangen van de familie Vis bij de oliehandel en -fabricage begonnen bij Gerrit Jansz Vis (1676-1759), zoon van Jan Pietersz Vis (1626-1706) en Letske Anskes (1637-1720), die aanvankelijk samen met zijn oudste broer, Jan Jansz Vis (1658-1709) een stijfselmakerij annex handel dreef. Daarnaast was hij deelgenoot in een handelscompagnie, dreef hi…
  • Vleuten, Jan vanplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVleuten, Jan van

    Zaandijk, 25 januari 1762 - Zaandijk, 23 februari 1835

    Eigenaar van papiermolens, patriot, burgemeester van Zaandijk.

    Toen de Fransen in 1795 Amsterdam binnentrokken en de Bataafse Republiek werd uitgeroepen, was hij het die de mannen van Zaandijk bijeen riep in herberg De Zwaan om ze van dit heuglijke feit op de hoogte te stellen. Van Vleuten was één van de afgevaardigden van de Zaanstreek naar Den Haag, ter ere van de nieuwe koning, Lodewijk Napoleon.
  • Vrijheidsbomenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVrijheidsbomen

    Symbolen van vrijheid, opgericht na de Franse inval in de Republiek der Nederlanden in 1795. De bomen, die meestal op een met symbolen beklede sokkel stonden, bleven tijdens de Bataafse Republiek geruime tijd in verschillende Zaanse dorpen staan. De eerste vrijheidsbomen werden op 19 januari 1795 geplaatst in
  • Waakzaamheid, deplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWaakzaamheid, de

    Herberg, hotel, restaurant, café en ooit dance-club te Koog. Herberg De Waakzaamheid wordt reeds genoemd in een gemeentelijk document uit 1626 en was mogelijk ouder. De naam Waakzaamheid stamt uit de Franse tijd, tot die tijd stond de herberg bekend als De Jonge Prins. In tegenstelling tot andere horeca-gelegenheden in de Zaanstreek, zoals De Prins te Westzaan en De Jonge Prins te Wormerveer, werd de naam na de Franse tijd niet terug veranderd.
  • Wees- en armenzorgplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWees- en armenzorg

    Materiële en/of financiële ondersteuning aan wezen en/of armen. De Zaanstreek, hoe welvarend ook geweest, heeft altijd een flink aantal armlastigen gekend. De ondersteuning van de minvermogenden was tot aan de 20e eeuw vooral een zaak van de kerkelijke en burgerlijke caritas geweest. Daarin verschilde de Zaanstreek niet van het omringende gebied.
  • Westzaanplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWestzaan

    Westzaan was van 1811 tot 1974 een zelfstandige gemeente, daarna de naar inwonertal kleinste deelgemeente van Zaanstad. Westzaan was het hoofddorp van de eerdere Banne van Westzaan als zodanig een van de oudere nederzettingen in de streek en zelfs het moederdorp van de westelijk aan de Zaan gelegen, later tot Zaanstad verenigde gemeenten (West-)Zaandam, Koog, Zaandijk en Wormerveer.
  • Westzaandamplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWestzaandam

    Vroegere naam voor het ten westen van de Zaan gelegen deel van Zaandam, dat deel uitmaakte van de Banne van Westzanen. Het dorp is, in tegenstelling tot Oostzaandam, nooit zelfstandig geweest - en dat terwijl het in de loop der geschiedenis in economisch opzicht en wat betreft het aantal inwoners belangrijker werd dan zijn 'overbuur`. De oorzaak van de aanvankelijke, tot 1811 in stand gebleven scheiding tussen West- en Oostzaandam was eenvoudigweg dat de dorpen in verschillende rec…
  • Wormerplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWormer

    Voormalige zelfstandige gemeente, die steeds is beschouwd als behorende tot de Zaanstreek maar - althans bestuurlijk sinds de jaren '80 voornamelijk op Waterland georiënteerd raakte. Het dorp verweerde zich eerder, in het begin van de jaren '70, met succes tegen de
  • Wormerveerplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWormerveer

    Voormalige zelfstandige gemeente, sinds 1 januari 1974 deel uitmakend van Zaanstad. Het dorp kent een betrekkelijk korte geschiedenis; de eerste bewoning is ontstaan in de onmiddellijke nabijheid van het Zaan- of Wormerveer, een oud grafelijk veer naar Wormer, dat al in de 14e eeuw aanwezig was. Deze eerste paar huizen groeiden aanvankelijk zeer langzaam in zuidelijke richting langs de Zaanoever. Het gehucht werd 't Saen genoemd en maakte deel uit van de
  • Zaandamplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZaandam

    Voormalige zelfstandige gemeente, die zowel wat betreft inwonertal als economische betekenis de belangrijkste bewoningskern van de Zaanstreek vormde. Zaandam ontstond in de Franse tijd door de samenvoeging van Oostzaandam en Westzaandam, bij keizerlijk decreet van 21 oktober 1811. Daarbij werden aan de nieuwgevormde gemeente stadsrechten verleend. Per 1 januari 1974 verloor Zaandam zijn zelfstandigheid bij de
  • Zeildoekweverijplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZeildoekweverij

    Tak van nijverheid die van de 17e tot in de 20e eeuw vooral voor Krommenie en voor betrokkenen in omliggende dorpen van grote economische betekenis is geweest. Dat wil zeggen dat meer dan 350 jaar achtereen vele honderden, zo niet duizenden bewoners van de noordelijke Zaanstreek bij de zeildoekproductie waren betrokken. In het begin van de 20e eeuw waren nog twee grote weverijen actief. Zij staakten hun productie pas ver na de Tweede Wereldoorlog. De laatste sloot in 1981 de poo…
  • /home/zaanwiki/domains/zaanwiki.nl/private_html/encyclopedie/data/pages/franse_tijd.txt
  • Laatst gewijzigd: 2020/09/14 19:39
  • door jan