zaans

Veem-factorsbedrijf in Zaandam.

De historie van het Zaans Veem gaat terug tot omstreeks 1820. Jac. Jz. de Boer was toen gaandehouder van pelmolen De Boerenjonker in het Oostzijderveld in Zaandam. Hij stierf in 1825, terwijl zijn bedrijf door de watersnood onbereikbaar was en stil lag. Hij dreef zijn zaken met zijn zoons Jan Jbz. (1796-1860) en Hendrik Jbz (1800-1863). De laatste zette in 1830 de firma voort onder eigen naam: firma H. de Boer Jbz., commissie-handelaar en korenfactor.

In 1859 gaf hij zijn zoon Jacob (1837-1913) handelingsbevoegdheid. Zijn jongere broer Jan (1844-1906), makelaar in onroerende goederen, trad later tot de firma toe. De broers hielden kantoor in Koog. In 1870 werd het pakhuis Bedachtzaamheid (later Odessa), op het Broodkorfspad in Koog aan de Zaan gekocht. De firma bezat ook de pakhuizen Groote Kaar, Kleine Kaar en Rotterdam, aan het begin van 't Kalf en kocht in 1900 het pand Nieuwe Schuur (naast Odessa). Ook bezat men een paar zaadtjalken.

Toen Jan de Boer Hz. in 1906 overleed, werden de zaken voortgezet door Jacob's zoon Hendrik Jacob de Boer (1873-1937). Deze stichtte met zijn neef Hendrik Jz. (1876-1941) opnieuw de firma H. de Boer Jbz. Zij dreven ook handel in zakken en cacao. De jongere broer van Hendrik Jz., Klaas de Boer Jz. (1883-1972), werkte op hun kantoor. In die tijd nam de opslag van koopmansgoederen gestaag toe. Tot die opslag behoorden oliën van bijvoorbeeld lijn- en raapzaad, in oliebakken onder de pakhuizen.

Kort voor de Eerste Wereldoorlog werden op het Ameland in Zaandam de pakhuizen Big, Beer en Zeug aangekocht als ook Oude Ketel op 't Kalf en Vereeniging te Zaandijk. In 1917 werd J. Stuurman Dz. commanditaire vennoot. De opslagmogelijkheden werden uitgebreid en gemoderniseerd door de bouw van de panden Insulinde, Japan, Akyab en West-Indië, allen aan 't Kalf.

Zaken gesplitst

In hetzelfde jaar werden de zaken gesplitst. De broers Hendrik en Klaas de Boer traden uit en richtten de firma De Boer & Co op, met als doel de handel in zakken, cacao en aanverwante artikelen. Zij namen de panden Odessa en Nieuwe Schuur in Koog aan de Zaan over van het veembedrijf. Van die tijd af werden de zakken machinaal gerepareerd en gereinigd. In 1932 verhuisde De Boer & Co naar een nieuw pand, Helios, achter het toenmalige postkantoor Koog-Zaandijk. In 1928 gingen de broers Hendrik en Klaas uiteen. De laatste stichtte nv Zaanlandse Zakkenhandel K. de Boer Jz.

In De Boer & Co was intussen Jan de Boer, zoon van Hendrik Jz., opgenomen. Dit bedrijf is als firma De Boer, zakken- en pallethandel, gevestigd aan de Hof van Zaenden in Zaandam, onder directie van Jan de Boer Jz., kleinzoon van oprichter Hendrik. Het veem- en factorsbedrijf ging door onder H. de Boer Jz. In 1919 trad diens zwager W.F. Allan toe. Deze bleef tot 1936, toen hij burgemeester van Koog aan de Zaan werd. Zijn plaats werd ingenomen door J.H. van de Stadt (1901-1989).

In 1937 ging het kantoor van Koog naar 't Kalf en werd de naam NV Zaansch Veem H. de Boer Jbz. In dat jaar overleed Hendrik de Boer Jbz. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het bedrijf een centrum van illegaliteit en na de oorlog werd Zaans Veem aangewezen als verdeelcentrum voor de voedseldroppings en later van de Engelse en Amerikaanse voedselafvoer. Het bedrijf stichtte filialen in Amsterdam (1946) en Rotterdam (1965). Voorts werden de leeggekomen panden van onder meer Heyme Vis, Hille, G.J. van Gelder (Wormerveer) en Teun Oly & Comp. aangekocht voor opslag. In 1950 ging J. H. van de Stadt weer terug naar zijn oude vak, de houthandel. Hij werd als directeur opgevolgd door L.J. Wolleswinkel.

Brand 1954

Memorabel is de grote veembrand in 1954, waarbij de pakhuizen Nederland en Czaar Peter werden verwoest, een schadepost van twaalf miljoen gulden. In de jaren zestig kreeg concurrent Blauwhoed een minderheidsbelang in Zaans Veem, gevolgd door de totale overname in 1964. De ontstane combinatie ging op in Pakhoed, waarna het Zaanse bedrijf in 1967 deel ging uitmaken van Paktrans, de opslag- en vervoersdivisie van Pakhoed Holding nv. De directie valt sinds dat jaar onder Blauwhoed. In 1976 zijn enkele oudere bedrijfspanden afgestoten en verrees in de Achtersluispolder een geheel nieuw bedrijfscomplex met een overdekte oppervlakte van 4500 m2. Zaans Veem biedt een uitgebreid dienstenpakket, onder meer het gestort distribueren van grondstoffen die verpakt worden opgeslagen als Zaanbulk. De omzet in 1990 bedroeg 2,3 miljoen gulden.

In 1991 waren acht personen in vaste dienst. Voor het operationele werk werd gebruik gemaakt van Kappie.

  • zaans.txt
  • Laatst gewijzigd: 2019/07/07 14:42
  • door jan