Als een van de eerste industriegebieden in West-Europa heeft de Zaanstreek een eeuwenoude traditie op het gebied van export. Vanuit bijvoorbeeld de scheepsbouw, de walvisvaart en de veredeling van producten in de talrijke windmolens ontwikkelde zich een export naar vele delen in de wereld. Zie: Economische geschiedenis. De huidige export vanuit de Zaanstreek kan alleen bij benadering worden vastgesteld. Er zijn geen regionale exportgegevens. Er is vaak ook indirecte export, die bij het leverende bedrijf niet bekend is; een leverancier van verpakkingsmaterialen weet niet altijd of deze verpakking (mede) voor export bestemd is.

Uit de 'Lijst van producerende, importerende en exporterende ondernemingen', zoals de Kamer van Koophandel die in de jaren rond 1980 enkele keren samenstelde, is wel vast te stellen dat naar een zeer groot aantal landen wordt geleverd; alleen Albanië bleek als afzetland te ontbreken.

Onderzoek uit 1988

Over de omvang van de Zaanse export werd door de Kamer van Koophandel in 1988 een onderzoek ingesteld. Aan de hand van al bekende gegevens en telefonisch onderzoek werd vastgesteld dat de regio ongeveer 350 exporterende ondernemingen telt. Dit komt neer op ongeveer 7% van het aantal actieve ondernemingen in het district van de Kamer.

Van de exporteurs bleek numeriek 56% zich in de sector industrie te bevinden, 29% in de groothandel, 4% in de zakelijke dienstverlening, 2% in de bouw en 1% in de landbouw. Er zijn echter veel ondernemingen die in feite niet in staat zijn aan export deel te nemen, zoals detailhandel, horeca, bank- en verzekeringswezen. Wanneer men hiermee rekening houdt, komt men voor de wel relevante sectoren op 16% exportparticipatie.

Het in de Zaanstreek sterk vertegenwoordigde midden- en kleinbedrijf (wanneer men de bovengrens legt bij 100 werkzame personen valt 99% van de bedrijven hieronder) neemt relatief bescheiden deel aan de export: niet meer dan 5% van het MKB exporteert. Bij de bedrijven met meer dan 100 werkzame personen is dit 57%.

Wanneer men uitgaat van het aantal exporterende bedrijven per sector ziet men de industrie met 23% exporteurs het hoogste scoren (dus 23% van het totale aantal industriële ondernemingen in de Zaanstreek exporteert): in de bouw exporteert slechts 1%, in de groothandel 19%, in het transport 14% en in de commerciële dienstverlening 2%.

In het onderzoek van de Kamer kwam men zowel over 1986 als over 1987 op een exportomzet van circa f 3.2 miljard. In 1987 was dit ongeveer 50% van de totale omzet van de bij de export betrokken bedrijven. Van deze exportomzet bleek 83% te worden verzorgd door de industrie en 10% door de bouw.

Binnen de sector industrie hebben vooral de voedings- en genotsmiddelenindustrie - met de helft van de industriële export - en de metaal- en machine-industrie (ruim 25%) een sterke positie. Zoals te verwachten, nemen de grote bedrijven ook het grootste deel van de export voor hun rekening, te weten 62%. Het MKB zorgt voor de overige 38%.

Aandeel Nederlandse export

Het Zaanse aandeel in de Nederlandse export is ongeveer 1.25%. Vooral vanwege de betrekkelijk geringe dee In ame van het midden- en kleinbedrijf aan exportactiviteiten stelde de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor de Zaanstreek rond 1980 een export-consulent aan. Deze heeft tot taak het bedrijfsleven in de regio bij te staan in pogingen tot export te komen en daarbij in adviserende zin de helpende hand te bieden. Om in het algemeen de exportmogelijkheden (en -moeilijkheden) onder de aandacht te brengen organiseert de Kamer van Koophandel regelmatig zogenoemde landendagen, waarin de export naar een bepaald land centraal staat.

Ruim 50 Zaanse bedrijven zijn met hun exportproducten ook opgenomen in het Holland Trade System te Woerden, ook een activiteit van de Kamers van Koophandel. Via de 'exportprofielen’ van de bedrijven worden handelsaanvragen vanuit het buitenland geselecteerd rondgezonden naar ondernemingen die op deze aanvragen zouden kunnen ingaan.

Zaanse producten die hun weg naar andere delen van de wereld vinden, zijn onder meer: cacaoboter en –poeder, chocolade, koek, zetmeel, bloem, machines, eendagskuikens, spijsoliën en –vetten, vloerbedekking (linoleum), chemische producten, verven en lakken, drukinkt, lolly's enzovoort. Vooral voor de grote ondernemingen is export een normaal onderdeel van de bedrijfsactiviteiten; in het midden- en kleinbedrijf gebeurt export vaak nog incidenteel.

C. van Dalsem

  • export.txt
  • Laatst gewijzigd: 2016/05/06 10:48
  • door jan