gemeentegrenzen

De grenzen tussen de Zaanse gemeenten zijn in de loop ter tijden meermalen gewijzigd. Desondanks kan gesproken worden van een aantal '“historische grenzen'. Van oudsher vormde bijvoorbeeld de Mallegatsloot de grens tussen Zaandam en Koog aan de Zaan, de Gouw die tussen Westzaan en Westzaandam en (ten dele) Koog aan de Zaan, de Watering die tussen Westzaan en (ten dele) Koog aan de Zaan, Zaandijk en Wormerveer, de Bagijnsloot die tussen Koog aan de Zaan en Zaandijk, de Watermolensloot die tussen Zaandijk en Wormerveer, de Nauernase Vaart die tussen Krommenie en Westzaan en Wormerveer, eveneens de Nauernase Vaart die tussen Assendelft en Westzaan, de Watering die tussen Oostzaan en Oostzaandam et cetera. In totaal zouden een kleine vijftig namen genoemd kunnen worden.

De loop van grenzen en grenswijzigingen zijn zoveel mogelijk bij de dorpsbeschrijvingen in deze encyclopedie opgenomen, zie bij de namen der afzonderlijke gemeenten. Zie ook: Bestuur en rechtspraak 3.1.2.

Een belangrijk jaar was 1817, toen (gelijk met de opheffing van het bestuur van de bannen) nieuwe gemeentegrenzen werden vastgesteld: Jisp en Wijde Wormer (vijf jaar eerder samengevoegd) werden van elkaar gescheiden, Krommenie en Krommeniedijk werden samengevoegd en Zaandam kreeg Haaldersbroek en 't Kalf erbij (van Oostzaan). De grens tussen Westzaan en Assendelft (Nauernasche Vaart) werd in 1831 vastgesteld.

Na 1817 hadden nog enige spraakmakende grenswijzigingen plaats. Bij de drooglegging van de IJ-polders en het graven van het Noordzeekanaal (1865-1875) kwamen de voormalige, tot de Zaanstreek behorende, eilanden, De Horn, De Waart en Ruigoord aan de overzijde van het kanaal te liggen. Met name Zaandam beijverde zich om dit gebied Zaans te houden, maar de Hoge Raad besloot dat het Noordzeekanaal de grens tussen Zaandam en Amsterdam zou vormen. In 1965 lukte het Krommenie, na decennialange strijd, 'Den Haag' te overtuigen van het nut het gebied noordelijk van de spoorweg en de Provincialeweg aan Assendelft te onttrekken en aan Krommenie toe te voegen.

Ook de samenvoeging van zeven gemeenten tot Zaanstad in 1974 (en in de toekomst mogelijk de samenvoeging van Wormer, Jisp en Wijde Wormer tot Wormerland) kan hier genoemd worden. Hier werden echter geen grenzen gewijzigd, maar geschrapt. De loop van de huidige grenzen van de Zaanse gemeenten is:

Zaanstad: Noordzeekanaal, Zijkanaal H. Watering, dwars door Jagersplas, buiten Plan Kalf om, ringvaart Wijde Wormer, Enge Wormer, door Zaan, Tapsloot, dwars door het land ten zuiden van De Woudaap, om Krommeniedijk, Ham, om Noorder en Zuiderpolder, Noordzeekanaal.

Oostzaan: Watering, dwars door Jagersplas, Plan Kalf, ringvaart Wijde Wormer, Twiske, dwars door recreatiegebied Twiske, dwars door polder Oostzaan (ten noorden van Oostzanerwerf), Watering.

Wormer: door Zaan, Markerpolder, dwars door Starnmeer Polder, Knollendammervaart, door Polder Wormer, Jisp en Neck (onder andere Koksloot, Rijpervaart, Melkpad en Zwet) tot bebouwing Jisp, Zuider Ganssloot, ringvaart Wijde Wormer, om Enge Wormer naar Zaan.

Jisp: bebouwing Wormer, Zuiderganssloot, noordgrens met Neck dwars door Polder Wormer, Jisp en Neck, Noordhollands Kanaal, door Polder Kamerhop en Starnmeer Polder, Knollendammer Vaart, door Polder Wormer, Jisp en Neck (onder andere Koksloot, Rijpervaart, Melkpad en Zwet).

  • gemeentegrenzen.txt
  • Laatst gewijzigd: 2015/12/23 17:35
  • door wies