Jongepier, Jan

Zaandam 26 februari 1941 - Leeuwarden 31 juli 2011

Organist met een voorkeur voor improvisatie, orgeladviseur, orgelhistoricus. Jan Jongepier groeide op in een Gereformeerd gezin met vijf kinderen in Zaandam. Zijn fascinatie en liefde voor het orgel ontstond op jeugdige leeftijd. Als zesjarige ging hij regelmatig met zijn vader mee om de tongwerken van het kerkorgel te stemmen. Orgelles kreeg hij van zijn vader. Zijn eerste kerkdienst begeleide hij op dertienjarige leeftijd; in 1956 gaf hij zijn eerste concert. Hij ontving zijn opleiding daarna bij Cor Kroonenberg, studeerde aan het Amsterdamse Sweelinck-Conservatorium bij Piet Kee, en behaalde het einddiploma solospel.

In 1968 won hij het improvisatieconcours in Bolsward en in 1971 de Prix d'Excellence. Het prestigieuze Internationaal Improvisatie Concours van Haarlem met het majestueuze Müller-orgel van de St Bavo als middelpunt, bracht hij driemaal achtereenvolgens op zijn naam in 1970, 1971 en 1972. En passant nam hij in 1971 nog even de Prijs van Uitnemendheid mee. In 2003 werd hem de Jan Pieterszoon Sweelinckprijs toegekend voor zijn verdiensten voor de Nederlandse orgelcultuur.

Garrels-orgel Purmerend

Jongepier kwam landelijk in het nieuws toen hij in 1957 als 16-jarige knaap tot cantor-organist van het in 1742 gebouwde Garrels-orgel werd benoemd in de Koepelkerk te Purmerend. Hij zou die functie aan het historische instrument tot 1976 blijven vervullen. In 1971 echter, kwam er een ommekeer in het leven van Jongepier. De Hervormde gemeente van Purmerend verhuisde naar een nieuw multifunctioneel kerkgebouw met een nieuw Van Vulpen-orgel. Het Garrels-orgel werd nauwelijks nog bespeeld; het gebouw wordt in 1975 verkocht aan de gemeente Purmerend om het de functie van cultureel centrum te geven. Tot 1976 werden er nog slechts concerten gegeven in de St. Nicolaaskerk. In 1977 stelt het rijk 1 miljoen gulden beschikbaar om het Godshuis om te bouwen naar een cultureel centrum. In 1978 wordt het centrum geopend.

Jongepier beschrijft de sluiting van de kerk als één van de trauma's van zijn jeugd. Hij was bijzonder gehecht aan het orgel dat als kraamkamer van zijn beroep fungeerde. Na vele jaren werd duidelijk dat het erg lang zou gaan duren voor het Garrels-orgel weer bespeelbaar zou zijn. Jongepier besluit na vele aarzelingen in 1983 organist te worden van de Grote kerk in Leeuwarden met het befaamde drieklaviers Müller-orgel (1727).

Niettemin speelde hij een grote rol om het Garrels-orgel dat een kwart eeuw onbespeelbaar en in de vergetelheid raakte de nodige bekendheid te geven. Hij onderzocht de geschiedenis van het instrument en publiceerde daar uitgebreid over in vakbladen en algemene pers.

Groot was de vreugde toen het Purmerender Garrelsorgel na 26 jaren afwezigheid in 2003 weer in de inmiddels tot Nicolaaskerk omgedoopte Koepelkerk in gebruik kon worden genomen. Dit na talloze inspanningen van een tot op het bot gemotiveerde Jongepier en een omvangrijke restauratie door Flentrop Orgelbouw uit Zaandam onder begeleiding van Jongepier als adviseur. De Stichting Garrelsorgel Purmerend benoemde hem tot 'organist titulaire' van het instrument en sindsdien concerteerde hij weer regelmatig in Purmerend. In 2007 ontving hij de Zilveren Waarderingsspeld van de Gemeente Purmerend.

Cantor-organist Jacobijnerkerk

Begin 1981 werd Jongepier benoemd tot cantor-organist van de Grote of Jacobijnerkerk te Leeuwarden. Hier bespeelde hij het bekende drieklaviers Müllerorgel en was tevens docent orgel aan het conservatorium aldaar. Hij gaf van 1963 tot 1973 les aan de Gemeentelijke muziekschool Purmerend.

Van 1972 tot 1992 was hij als docent verbonden aan het Stedelijk Conservatorium van Leeuwarden en Groningen. Met Theo Jellema leidde hij jaarlijks een internationale orgelreis. Als deskundige op het gebied van orgelhistorie en orgelbouw, met name op het gebied van Friese orgels, schreef hij diverse boeken en vele kleinere publicaties. Hij was adviseur bij meer dan 200 orgelrestauraties en nieuwbouwprojecten, onder meer namens de Commissie orgelzaken van de Protestantse Kerk in Nederland.

Zijn laatste orgelconcert gaf Jan Jongepier op 4 januari 2009, ook weer op zijn geliefde Garrels-orgel. Na een langdurige ziekte overleed hij in 2011 in zijn woonplaats Leeuwarden.

  • jongepier.txt
  • Laatst gewijzigd: 2018/07/20 14:41
  • door kelvin