cabaret

Illustratie van de bladmuziek van Dirk Wittes klassiek geworden liedje 'Mensch durf te leven'

Podiumkunst, ontstaan in Frankrijk in de tweede helft van de 19e eeuw, gekenmerkt door de afwisseling van voordracht, min of meer geïmproviseerde gesproken tekst en liedjes. Het cabaret, oorspronkelijk een café-kunst, werd naar het voorbeeld van onder meer de Parijse kunstenaar Aristide Bruant door Eduard Jacobs in Nederland via de Amsterdamse wijk De Pijp geïntroduceerd, spoedig op een meer eigen wijze nagevolgd door Koos Speenhoff en Jean Louis Pisuisse en vervolgens door vele anderen. De belangstelling van het publiek voor dit genre was en is groter dan in omringende landen, mogelijk doordat de afwisseling van soms scherpe maatschappijkritiek en al dan niet milde spot met meer gevoelige onderwerpen in direct tot de toehoorders gerichte gesproken of gezongen teksten bij onze volksaard past, maar meer waarschijnlijk door de hoge kwaliteit van tekst en uitvoering.

Zaanstreek

In de Zaanstreek was amper sprake van een cabaret-traditie. Enkele namen van uit onze omgeving afkomstige cabaretiers zijn wel het vermelden waard. De bekendste ervan was Dirk Witteplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWitte, Dirk Hermanus

(Zaandam, 29 juni 1885 – Amsterdam, 15 november 1932)

Dirk Hermanus Witte werd op 29 juni 1885 geboren op het Bouwmanspad in Zaandam. Al op heel jonge leeftijd was duidelijk dat hij een bijzondere aanleg had voor muziek. Voor zijn vierde verjaardag kreeg hij daarom van zijn ouders een simpel fluitje, waarop hij al snel veel melodietjes kon spelen.
(1885-1932), beschouwd als de grondvester van de tekstschrijvers-traditie in het cabaret. De liedjes van Witte, reeds in de Eerste Wereldoorlog geschreven, kregen een grote populariteit; ze waren in hun genre dan ook van uitzonderlijke kwaliteit. Hij schreef voor Jean Louis Pisuisse liedjes als 'Mens durf te leven', 'Het Wijnglas', 'De Peren' en 'Mijn eerste meisje van de zangvereniging' die lang bekend zijn gebleven en heden ten dage zelfs nog wel worden gehoord.

G.G.-cabaret

Nationale bekendheid kreeg ook het uit Zaandam afkomstige artiesten-echtpaar Uut en Ber Hulsing. Direct na de Tweede Wereldoorlog raakten zij betrokken bij het G.G.-cabaret van de destijds befaamde acteur Jan Musch. Uut Hulsing zong daarin op indringende wijze de sociaal-bewogen teksten van haar man, die haar op gitaar begeleidde. Het G.G.-cabaret nam politiek duidelijk stelling, de Hulsings waren overtuigde communisten.

Wim Theewis

Op amateuristisch niveau werd wel enig cabaret in de Zaanstreek bedreven, maar dit bleek van nauwelijks vermeldenswaardige kwaliteit. Op bonte avonden, direct vóór en na de Tweede Wereldoorlog in zwang, werd een mengvorm van cabaret en revue gebracht die weliswaar enige amusementswaarde had, maar de scherpte van het maatschappijkritische cabaret volledig miste. In dit genre is een gezelschap met onder meer de latere buutreedner Wim Theewisplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigTheewis, Wim

Zaandam, 1923 - Zaandam, 1988

Willem (Wim) Theewis, Zaans cabaretier, buutreedner en schilder. Wim Theewis, die vrijwel zijn hele leven bij Bruynzeel werkte, werd bekend in de jaren '50 door zijn conferences in het Zaans. Met name in de Zaanstreek, maar ook daarbuiten, wist hij volle zalen te trekken. Samen met zijn broer Ko maakte hij deel uit van het Zaans Kleinkunst Ensemble, dat met enige regelmaat voor de radio optrad.
enige tijd semi-professioneel door het land getrokken. Theewis had daarbij succes als Zaans-sprekend conferencier; in tekst en presentatie deed zijn optreden sterk denken aan dat van de destijds zeer bekende West-Friese komiek Kees Stet. Meer bekendheid dan de amateuristische cabaretgroepjes in de Zaanstreek hadden daarvóór enkele revuegezelschappen. Liedjes uit hun programma's, onder meer de meezinger 'en we komme met z'n alle van de Zaan' zijn in de herinnering gebleven; zie hiervoor bij: Revueplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigRevue

Een opvoering van het Zaandijks Revue-gezelschap is in januari 1929 door burgemeester Cluysenaer van Wormerveer verboden. De auteur, Klaas Smit, had in 'Zo is de Zaan' het optreden van de marechaussee uit Wormerveer op de hak genomen op een manier die volgens Cluysenaer niet door de beugel kon. Cluysenaer's ingrijpen veroorzaakte destijds veel opschudding.

  • /home/zaanwiki/domains/zaanwiki.nl/private_html/encyclopedie/data/pages/cabaret.txt
  • Laatst gewijzigd: 2024/06/17 11:27
  • door zaanlander