Gedempte Gracht

De Gedempte Gracht anno 1966

Hoofdwinkelstraat van Zaandam, die loopt van de Zaan, iets ten noorden van de Dam, in de richting van het NS-station. De naam ontstond in 1858, toen de brede sloot tussen het Zilverpad, ook wel Zuidernieuwendijk genoemd, en het Geldelozepad, Kuyperspad of Noordernieuwendijk, werd gedempt. Door de demping ontstond een grote brede straat waarop de Zaandamse markt werd gehouden.

De toename van het verkeer in de 20e eeuw zorgde ervoor dat de markt later naar de Rozengracht werd verplaatst. Mogelijk kon de oude marktfunctie worden hersteld na de ingebruikname van de dr. J.M. den Uylbrug. Lang werd ook de Zaandammer kermis zowel op de Gracht als op de Burcht gevierd. De Gedempte Gracht was al ver voor de Tweede Wereldoorlog een belangrijke winkelstraat in Zaandam; voorts waren ook bijvoorbeeld Ons Huis en de Synagoge aan de Gracht gevestigd. Eind jaren '60 vestigden zich er belangrijke winkelvestigingen, als Vroom & Dreesmann, C & A, Peek & Cloppenburg, Blokker en de Hema.

De Gedempte Gracht vormde niet alleen een belangrijke winkelstraat maar was ook een belangrijke doorgaande weg voor het verkeer. In 1983, toen bij de opening van de Hemtunnel het station van Zaandam werd verplaatst, lag station Zaandam pal in het verlengde van de Gedempte Gracht.

De Gedempte Gracht anno 2016. Foto: Ellie van Ooi

Eind jaren '90 werd het gemotoriseerd verkeer verlegd naar de Vinkenstraat en veranderde de Gedempte Gracht in een voetgangersgebied. Daar waar de winkelstraat eerder door wegverkeer werd doorsneden verrezen vierkante winkelpaviljoens. In 2011 vielen de paviljoens ten prooi aan de slopershamer in het kader van het in april 2003 goedgekeurde grootschalig project Inverdan waarvan architect Sjoerd Soeters zich als geestelijk vader opwierp. De gracht werd weer open gegraven, de omgeving voorzien van bruggetjes en trapjes naar aan het water gelegen lommerrijke terrassen waar het winkelend publiek zich met een hapje en een drankje kon verpozen. Voorts werden in Zaanse stijl ontworpen houten kiosken en een muziekkoepel aan het arsenaal van winkelpanden toegevoegd.

Met name de postmodernistische Zaanse groene bouwstijl, die soms op megalomane wijze werd doorgevoerd, speelde een rol in de grensverleggende 500 miljoen kostende metamorfose die grote invloed had op de zowel de Gedempte Gracht als de directe omgeving van het station waar onder meer het gemeentehuis van Zaanstad en een in het oog springend hotel voorzien van opgestapelde Zaanse geveltjes verrees. De gemeente besloot de naam Gedempte Gracht te handhaven. Het winkelgebied bleek een grote aantrekkingskracht uit te oefenen op het winkelend publiek.

  • gedempte.txt
  • Laatst gewijzigd: 2018/03/30 10:10
  • door zaanlander