verantwoording_uitgave_1991

Bij het samenstellen van deze encyclopedie werden bepaalde uitgangspunten gehanteerd en kwamen wij tot bepaalde werkwijzen. De belangrijkste worden hier gegeven:

-Door de organisatie (stafbureau/eindredactie) werd bestaande kennis gerangschikt. Nieuw archiefonderzoek was weliswaar soms noodzakelijk, maar als vuistregel gold dat gebruik zou worden gemaakt van aanwezige bronnen. Aangezien de Zaanse geschiedschrijving nog lang niet volledig is, moesten wij aanvaarden dat een aantal gegevens niet werd achterhaald.

-Van dit eerste uitgangspunt weken we af waar het de beschrijving van het heden betrof. Nadrukkelijk luidde de opdracht dat de encyclopedie niet uitsluitend historisch moest worden. Voor een beschrijving van de Zaanstreek eind jaren '80/begin jaren '90 werd door met name het stafbureau een grote hoeveelheid journalistiek onderzoek verricht.

-Ofschoon de indeling strikt alfabetisch moest zijn, vroeg de te behandelen stof om het aanbrengen van systematiek, met verwijsmogelijkheden. In de encyclopedie wordt verwezen met een ster (*), die is geplaatst vóór het woord waaronder het artikel in de alfabetische ordening is opgenomen.

-Voor de systematische ordening kozen wij voor een structuur met hoofdtrefwoorden. Deze vormen als het ware de gebinten waartussen de andere trefwoorden zijn opgehangen. Vanuit de hoofdtrefwoorden wordt zoveel mogelijk (soms: uitsluitend) naar kortere lemmata verwezen, en omgekeerd. Bij andere hoofdtrefwoorden bleek het mogelijk de stof al zo compleet te beschrijven dat verdere verdeling in kortere vermeldingen niet meer nodig was. Opgenomen hoofdtrefwoorden zijn onder meer:

  • Archeologieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigArcheologie

    Bestudering en reconstructie van de bewoningsgeschiedenis in de ruimste zin, aan de hand van in de bodem aangetroffen sporen van menselijke activiteiten. In de Zaanstreek heeft de archeologie door opgravingen bij Assendelft en door de bestudering van het daar gevonden materiaal aangetoond dat het gebied reeds 600 jaar voor Christus bewoond was.
    ,
  • Bestuur en rechtspraakplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBestuur

    Bestuur
  • Bevolkingplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBevolking

    Per 1 januari 1988 telde de Zaanstreek 148.113 inwoners. De meesten (128.833) woonden in Zaanstad. Wormer had 11.235 inwoners, Oostzaan 7.102 en Jisp 943 (bron: CBS). De volgende uitsplitsingen gelden alleen voor Zaanstad, de hier weergegeven (van de gemeente ontvangen) cijfers wijken in zeer geringe mate af van de CBS-gegevens. Het aantal vrouwen bedroeg 64.934, het aantal mannen 63.913. Dit is geheel in overeenstemming met het landelijke beeld.
    ,
  • Bewoningsgeschiedenisplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBewoningsgeschiedenis

    Bodemvondsten hebben aangetoond dat de Zaanstreek reeds vóór het begin van de jaartelling bewoners had. De oudste sporen daarvan zijn in 1975 aangetroffen in het westelijk deel van de Assendelver polders, de daar tot nu toe gevonden vroegste bewoning dateert van omstreeks 600 jaar v.Chr. Zie:
    ,
  • Bouwen in de Zaanstreekplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBouwen in de Zaanstreek

    Het streekeigene van de Zaanstreek is in het bijzonder tot uiting gekomen bij het bouwen. Dit werd veroorzaakt doordat, in tegenstelling tot de rest van Nederland, in het gebied tussen Amsterdam en Alkmaar, waarbinnen de Zaanstreek is gelegen, de bodem een te geringe draagkracht had om zware stenen gebouwen te kunnen dragen. Vanaf het begin van de permanente bewoning van de Zaanstreek in de 11e eeuw tot aan het jaar 1901, toen het bouwen van hout in het gehele land werd …
    ,
  • Crisis jaren '30plugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigCrisis jaren '30

    Naam voor de economische malaise die zich in de jaren '30 van de 20e eeuw deed voelen. Voor Nederland lagen de crisisjaren vooral tussen 1932 en 1936. In de Zaanstreek werd de economische situatie minder slecht dan in omringende gebieden. De crisis van de jaren '30 zette in met de beurskrach van Wall Street op 'zwarte donderdag', 24 oktober 1929. De '“opgeblazen economie' van de Verenigde Staten zakte als een pudding ineen, Westeuropese economieen volgden. Het handelsrijke Nede…
    ,
  • Cultuurplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigCultuur

    In de ruimste betekenis wordt hier vooreerst onder cultuur verstaan: de beschaving, de ontwikkeling van het geestelijk en zedelijk leven, respectievelijk het daarin bereikte peil, met name met betrekking tot een bepaald volk en/of een bepaalde tijd. Een kemachtiger definitie van dezelfde strekking is: 'Cultuur is de levensstijl van een samenleving' (prof. dr. J.P. Bouman, in 'Cultuurgeschiedenis van de twintigste eeuw'); het is de plaats- en tijdgebonden veruiterlijking van de samenlevi…
    ,
  • Demografieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigDemografie

    Wetenschap, die zich bezighoudt met het noteren, tellen en rangschikken van bevolkingsgegevens. Van 1840 af zijn op grond van zo betrouwbaar mogelijk te achten volkstellingen zulke gegevens bekend. De hierna verwerkte bewonersaantallen van vóór 1840 zijn verzameld uit allerlei bronnen, berusten voor een groot deel op schattingen en worden - hoewel naar nauwkeurigheid is gestreefd - onder enig voorbehoud vermeld. De statistische verwerking heeft plaats in twee na elkaar opgenomen tabe…
    ,
  • Economische geschiedenisplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigEconomische geschiedenis

    1. Economische ontwikkeling vóór 1580 (bladzijde 189 en volgende)

    2. Economische ontwikkeling van de Zaanstreek in de periode 1580-1800 (bladzijde 192 en volgende)

    3. Economische ontwikkeling van de Zaanstreek na 1800 (bladzijde 205 en volgende)

    Bij het begin vap elk hoofdstuk is een opgave geplaatst van de behandelde economische sectoren en eventuele andere met het onderwerp samenhangende onderwerpen. Van hoofdstuk 1 treft u de inhoudsopgave hieronder aan. Door midd…
    ,
  • Economische structuurplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_big2.1. Inleiding

    2 De structuur van de Zaanse economie

    Uit de algemene inleiding is gebleken dat in beginsel een reeks van structuurbepalende elementen en factoren bruikbaar is om een goed beeld te geven van de economie van de Zaanstreek. Er zijn ook verscheidene rapporten en andere publicaties over dit onderwerp beschikbaar (zie de bronvermelding). In het beperkte kader van een encyclopedie bijdrage zou het te ver voeren alle aspecten in beschouwing te nemen. Bovendien zijn bij de statis…
    ,
  • Eerste Wereldoorlogplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigEerste Wereldoorlog

    Reeks van conflicten die uitgroeiden tot een oorlog, waarbij tussen 1914 en 1918 vele landen betrokken raakten.

    Het primaire conflict betrof Oostenrijk-Servië. Op 28 juni 1914 werden de Oostenrijkse aartshertog-troonopvolger Franz Ferdinand en diens echtgenote door een Serviër vermoord. Het was de lont in een kruitvat. Oostenrijk had een bondgenootschap met het Duitse keizerrijk, Rusland stond achter Servië. Na een maand, op 1 augustus, brak reeds de oorlog tussen Duitsland…
    ,
  • Familie bedrijvenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigFamiliebedrijven

    Bedrijven waarvoor opeenvolgende generaties van een familie zowel het benodigde bedrijfskapitaal als de leidinggevenden leveren. Van eind 16e eeuw tot in de 20e eeuw hebben familiebedrijven de economische structuur van de Zaanstreek grotendeels bepaald. Van de vele Zaanse familiebedrijven kregen de grote industriële ondernemingen de meeste bekendheid (zie verwijstableau). Daarnaast hebben uiteraard in de agrarische sector, maar ook in de dienstverlening en bijvoorbeeld de walvi…
    ,
  • Folkloreplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigFolklore

    De gezamenlijke uit het verleden overgeleverde zeden en gebruiken van een land, streek of plaats. Deze tradities worden bestudeerd en zo mogelijk verklaard door de wetenschap der volkskunde. Tot de folklore worden doorgaans gerekend:

    * zeden en gebruiken onder andere bij geboorte, huwelijk en dood; bij de feesten van het jaar; bij eten en drinken; bij vermakelijkheden en spel (niet in het minst bij het kinderspel), woningbouw en klederdracht, de gewoonten bij landbouw, veeteelt en a…
  • Franse tijdplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigFranse tijd

    In de geschiedenis feitelijk de periode van 1806 tot en met 1813, de tijd van het Koninkrijk Holland onder koning Lodewijk Napoleon (1806-1810) en de periode dat Nederland deel uitmaakte van het Napoleontische Keizerrijk (1810-1813). In verband met de overzichtelijkheid wordt hier ook de periode van de Bataafse republiek (1795-1806) onder dit trefwoord behandeld.
    ,
  • Gezondheidszorgplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigGezondheidszorg

    Gezondheidszorg
    ,
  • Historiografieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHistoriografie

    De leer van de geschiedschrijving. Dit artikel beperkt zich tot een inventarisatie van de voor de Zaanstreek belangrijkste geschiedschrijvers en hun werk. Onder verscheidene artikelen in deze encyclopedie zijn voorts literatuur-opgaven geplaatst. Een helder en actueel overzicht van de literatuur over de Zaanstreek bestaat niet. In 1900 publiceerde
    ,
  • Kunstplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKunst

    Kunst is een nauwelijks te definiëren begrip. Toch kan worden vastgesteld dat elke kunstuiting gebaseerd is op steeds dezelfde elementen, die in hun samenhang een eenheid vormen. Het gaat hierbij om esthetische eigenschappen en technische kwaliteiten, maar ook om het vermogen tot persoonlijke expressie van de kunstenaar. Deze drie factoren vormen samen een oneindig aantal variatie-mogelijkheden waarin kunst zich openbaart.
    ,
  • Landschapplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigLandschap

    Een landschap is het totaalbeeld van aan het aardoppervlak waarneembare verschijnselen, dat zich als een zelfstandig geheel onderscheidt.

    In veel publicaties wordt, afhankelijk van de specialisatie van de auteur, slechts een beperkt aantal van deze verschijnselen behandeld, zoals reliëf, begroeiing, bebouwing, enzovoort. De kenmerken van het landschap zijn onder meer het gevolg van aan en boven het aardoppervlak opgetreden en (nog) optredende natuurlijke processen, daarnaast werden …
    ,
  • Molenindustrieplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMolenindustrie

    Productieve technische bedrijvigheid, uitgevoerd met molens. De Zaanstreek wordt met recht het oudste industriegebied ter wereld genoemd. Vanaf omstreeks 1600 ontwikkelde zich hier een opeenhoping van industriële bedrijvigheid van een tot dan ongekende veelzijdigheid en omvang. Tussen 1575 en 1875 zijn rond de Zaan ongeveer duizend molens gebouwd. Nu, zo'n honderd jaar later, zijn daarvan, naast een drietal polder-watermolens, slechts een dertiental industrie windmolens over.
    ,
  • Natuur in de Zaanstreekplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigNatuur in de Zaanstreek

    Natuur is het totaal der levende organismen, inclusief hun onderlinge relaties. De betrekkingen van organismen (micro-organismen, planten, dieren en mensen) met hun omgeving vormen het studieterrein van de ecologie. In dit artikel wordt vanuit ecologisch standpunt een zo overzichtelijk mogelijke beschrijving gegeven van de natuur in de Zaanstreek. Zie ook:
  • Onderwijsplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOnderwijs

    Het systematisch, volgens aangenomen beginselen, georganiseerd overbrengen van elementaire en meer uitgebreide kennis door daartoe aangestelde bevoegde leerkrachten, in het bijzonder het onderricht dat op scholen wordt gegeven. In navolgend artikel is de ontwikkeling van het onderwijs in de Zaanstreek geschetst.
  • Overheidszorgplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOverheidszorg

    l. Inleiding

    De gemeente Zaanstad is met 130.000 inwoners een van de grote gemeenten in Nederland. Naarmate een gemeente groter is kan zij haar burgers meer diensten aanbieden. De plaatselijke overheidszorg is vooral sterk toegenomen in de periode na 1880, en dan met name in de grotere gemeenten. In de periode daarvoor was de omvang van de dienstverlening betrekkelijk klein. De ontwikkeling van de overheidszorg in Zaandam na 1880 verliep min of meer gelijk met die van andere geme…
    ,
  • Patriottentijd
  • Spaanse tijd,
  • Sport,
  • Topografie/cartografie
  • Tweede Wereldoorlog,
  • Verkeer en vervoer, en
  • Waterstaat


-Behalve een ordening op onderwerpen, werd ook een topografische indeling gemaakt. De tien oorspronkelijke Zaandorpen (alsmede de nieuwe door samenvoeging tot stand gekomen gemeenten) worden in een langer artikel besproken; de opbouw van deze verschillende vermeldingen is identiek. Bij het trefwoord Bewoningsgeschiedenis worden de belangrijkere topografische vermeldingen opgesomd; bij het trefwoord gemeenten staat een overzicht van de zelfstandig opgenomen gemeenten. Voorts zijn (langere) vermeldingen opgenomen van buurtschappen zoals

  • Bartelsluisplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBartelsluis

    Sluis en daarnaar vernoemde buurtschap in Wormer. De Bartelsluis werd gebouwd in 1638 in samenhang met de droogmaking van de Enge Wormer, en verbond de Westerveer- en de Enge Wormerringsloot met de Zaan. Gedurende de bouw heette de sluis de Westersluis, later ging de sluis onder de naam Zaansluis door het leven. De sluis werd vooral druk gebruikt in de eerste jaren, door de
    ,
  • Haaldersbroekplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHaaldersbroek

    Chris Krijt Buurtschap en straat aan de zuidkant van de Kalverpolder, waar de Poel overgaat in de Braaksloot, tegenover 't Kalf. De buurt was mogelijk reeds in de 13e eeuw bewoond. Van oorsprong maakte Haaldersbroek deel uit van de banne van Oostzanen, na 1795 hoorde de buurtschap bij
    en
  • Nauernaplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigNauerna

    Buurtschap behorende tot de gemeente Zaanstad en voor het grootste deel gelegen in de voormalige gemeente Assendelft. Een klein deel ligt op Westzaanse grond. Nauerna was nooit zelfstandig.

    Oorsprong van de naam Nauerna.

    De volgende schrijfwijzen zijn bekend: 1492 Nouwerna, 1547 Nouwertna, 1604 Nauwertna.
    en zijner vermeldingen zoals onder meer
  • Bruggenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBruggen

    In de waterrijke Zaanstreek moest terwille van het landverkeer een groot aantal bruggen worden aangelegd. Daarvan zijn de verkeersbruggen over de Zaan afzonderlijk behandeld, zie: Beatrixbrug, Bernhardbrug, Julianabrug, Noordbrug, Spoorbrug, Dr. J.M. den Uylbrug, Wilhelminabrug, Willem Alexanderbrug en Zaanbrug, alsmede de verdween Hoopbrug en de Noorderbrug.

    De bruggen over de Zaan maken slechts een klein deel uit van het totale aantal. In z'n algemeenheid kan worden gezegd dat er…
    ,
  • Dijkenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigDijken

    Waterwerken, aangelegd om het achterliggende land tegen overstroming te vrijwaren. Zonder duinen en dijken is bewoning van grote delen van West-Nederland, waaronder de Zaanstreek, onmogelijk. De Zaanstreek ligt tussen 0,5 meter en 4,5 meter beneden Nieuw Amsterdams Peil (NAP) en zou zonder dijken geheel onder water staan.
    ,
  • Gemeentehuisplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigGemeentehuis

    Het gebouw in de gemeente waar het bestuur is gevestigd. In het gemeentehuis vergadert de gemeenteraad (daarom ook wel: raadhuis), voorts houden burgemeester en wethouders er kantoor en zijn er gemeentelijke diensten gehuisvest. In dit artikel worden kort de (al dan niet voormalige) gemeentehuizen in de Zaanstreek beschreven. Het gemeentehuis van Zaanstad is apart opgenomen, zie:
  • Havenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHaven

    Waterstaatkundig werk met economische functie, natuurlijk ontstaan en aangepast, of gegraven. In een haven kunnen schepen afmeren om geladen of gelost te worden. Voor de Zaanstreek had vanaf de 17e eeuw het gebied rond de Voorzaan de belangrijkste havenfunctie. Voor de economische ontwikkeling van de Zaanstreek was de natuurlijke haven in dit gebied van grote betekenis, terwijl het dichtslibben ervan de economie negatief beïnvloedde.
  • Kerkgebouwenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKerkgebouwen

    Door de eeuwen heen hebben de verschillende geloofsgemeenschappen kerken in de Zaanstreek gebouwd. Soms ging het daarbij om tamelijk grote gebouwen, vaker om meer bescheiden ruimten. Veel van deze kerkgebouwen zijn allang weer verdwenen, andere bleven bestaan. Aangenomen mag worden dat er meer dan honderd ooit gebruikte kerkgebouwen te noemen zouden zijn. In meer dan zestig ervan worden nog regelmatig diensten gehouden.
    ,
  • Padgemeenschappenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPadgemeenschappen en -reglementen

    In de Zaanstreek is in het verleden door de bewoners van vele paden een zogenoemde padgemeenschap gesticht met het oog op gezamenlijke belangen en plichten. Deze padgemeenschappen zijn er in vele gevallen toe overgegaan de gemaakte afspraken notarieel vast te leggen. Hiermee werden op een voor Holland unieke manier gedragsregels vastgelegd waaraan alle bewoners van het pad zich moesten houden. Vermoedelijk waren notariële bewonersovereenkomsten elders onbekend.…
    ,
  • Parkenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigParken

    In de Zaanstreek zijn pas sinds het einde van de 19e eeuw enkele parken ingericht. De oudste zijn:

    * het Volkspark ingericht in 1890 in Zaandam-West, in 2009 grootschalig gerenoveerd, * het Wilhelminapark te Wormerveer uit 1898, * het Kogerpark of het Wandelpark Koog, in de jaren '20 aan de gemeente geschonken, is met zijn 2 hectare van bescheiden omvang.
  • Oeververbindingenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOeververbindingen

    Aanvankelijk waren de enige oeververbindingen in de Zaanstreek de dammen in de Zaan en de met roeibootjes gevaren pontveren.

    Wormerdam/Knollendam

    Volgens sommigen was er reeds vroeg een Wormerdam aanwezig, die in het midden van de 14e eeuw werd weggegraven en vervangen door de
    ,
  • Overzetverenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOverzetveren

    De Zaan en andere brede waterwegen, zoals de Nauerase Vaart, waren vroeger niet of nauwelijks overbrugd. Om al te lange omwegen te voorkomen, brachten overzetveren, op vaste punten, personen en later ook kleine voertuigen van de ene oever naar de andere. Meestal werd gebruik gemaakt van geroeide veerschuiten, maar er kwamen in de loop der tijd ook handbediende of mechanisch voortbewogen kabelponten voor. Het gebruik van grotere overzetveren hing soms samen met de wens om in geval v…
    ,
  • Rechthuizen,
  • Sloten en
  • Sluizen Verwezen wordt voorts naar
  • Topografie/cartografie.

-Bij de opbouw der artikelen is gestreefd naar een vast patroon, al bleek dat in de praktijk niet overal te verwezenlijken. Terwille van de overzichtelijkheid zijn in de langere artikelen tussenkopjes aangebracht. Dat bevordert naar wij hopen het snelle opzoeken van deelgegevens. Met dat zelfde doel zijn bij een aantal artikelen verwijstableaus geplaatst. waarin staat aangegeven onder welke trefwoorden deelonderwerpen worden behandeld. Andere artikelen eindigen met een opsomming van verwijzingen.

-Vele artikelen, zeker de langere, zijn ondertekend door degenen die op verzoek van de deelredacties voor de samenstelling ervan zorg droegen. Niet ondertekende artikelen zijn samengesteld door de eindredactie of vanuit het stafbureau. Hoofdgroepen daarvan zijn:

Molenvermeldingen. Deze werden ontleend aan “Duizend Zaanse Molens” van Pieter *Boorsma (Wormerveer 1950). Daarbij waren we ons bewust dat in archieven inmiddels soms meer adequate gegevens zijn te vinden.

-Bedrijfsvermeldingen. Enkele honderden Zaanse bedrijven stuurden wij een vragenlijst, die het overgrote merendeel ingevuld retourneerde. Vermeldingen vulden wij soms aan met gegevens uit de archieven van Dagblad voor de Zaanstreek De Typhoon, de Kamer van Koophandel of de gemeente Zaanstad en door interviews met 'oudgedienden'. Voorts stond het tussen 1983 en '85 door de eerste stafmedewerker samengestelde kaartsysteem van de Stichting (met circa 30.000 verwijzingen) ten dienste. Hierop werden ook vermeldingen van verdwenen bedrijven gebaseerd. Dit kaartsysteem werd na voltooiing van de encyclopedie geschonken aan het gemeentearchief Zaanstad.

-Persoonsvermeldingen kwamen voort uit de artikelen van gastauteurs en uit het kaartsysteem van de Stichting. Voorts liepen wij het foto-archief van De Typhoon door (dat min of meer compleet is vanaf de tweede helft van de jaren '60).

-Topografische vermeldingen zijn voornamelijk geselecteerd uit en gebaseerd op de verwijzingen in het kaartsysteem van de Stichting. Fombrjsrhrrfren. Wat de historische foto's betreft zijn deze voor een groot deel gebaseerd op de handgeschreven notities bij foto's in het gemeente-archief van Zaanstad. Uit reacties van lezers naar aanleiding van de publikatie van encyclopedie-paginas in De Typhoon leerden wij dat deze aantekeningen niet altijd even betrouwbaar zijn. De fouten waarop ons werd gewezen, zijn uiteraard verbeterd.

-Ofschoon de encyclopedie aanmerkelijk langer werd dan oorspronkelijk beoogd, stelden wij ons wel degelijk omvangsbeperkingen. Een van de gevolgen daarvan is het besluit om niet alle verenigingen apart onder trefwoorden op te nemen. Het merendeel ervan wordt uitsluitend vermeld in overkoepelende trefwoorden zoals *Voetbal *KorfbaL *Toneel, *Muziek enzovoort. Onder verwijzing naar deze hoofdtrefwoorden zijn hier en daar wel summiere vermeldingen van belangrijke verenigingen opgenomen. Verenigingen die niet in grotere groepen waren in te delen kregen een zelfstandige vermelding.

-Het vorig punt geeft aan dat inconsequenties niet steeds vermeden konden worden. Dat geldt niet alleen de systematiek van het boek, maar soms ook de vermelde gegevens. Bronnen die wij raadpleegden spraken elkaar soms tegen, datzelfde gold voor de gastauteurs van de encyclopedie. Interpretatie-verschillen en feitelijke verschillen werden, waar gesignaleerd, besproken. Maar ze zijn niet koste wat het kost overal weggepoetst. Wie zich in het verleden en/of heden verdiept, moet aanvaarden dat daar nu eenmaal niet eensluidend over geoordeeld wordt.

-De gebruiker zal bij het hanteren van de encyclopedie merken dat de productie ervan uit een aantal fasen bestond. In het boek is met name terug te vinden dat de werkwijze drastisch veranderde toen eenmaal met publikatie in De Typhoon was begonnen (december 1988). Daarvóór was vooral aandacht besteed aan het opzetten van een hanteerbare systematiek. Nadat met de krante-publikatie was begonnen, werd het tijdig doorgeven van pagina na pagina de belangrijkste taakstelling. Wij moesten de consequente toepassing van de systematiek soms laten schieten en verloren er nu en dan ook het zicht op. Een ander gevolg van de strikt alfabetische pagina-productie is dat het verstrijken van de drie jaren die de productie vergde in de encyclopedie waarneembaar is. Het tweede deel is daardoor actueler dan het eerste. Om maar wat voorbeelden te noemen: tijdens de publikatie-reeks kwam door samenvoeging de gemeente *Wormerland tot stand, kreeg Zaandam een *Crematorium, fuseerden verenigingen, werd de Den *Uylbrug gebouwd, waren er raadsverkiezingen, werd de *Gedempte Gracht autovrij, waren er gifvondsten die plannen veranderden enzovoort. Waar mogelijk hebben wij het boek nog geactualiseerd, maar van al te ingrijpende wijzigingen in pagina`s zagen we in dit verband af. Globaal kan gesteld worden dat de encyclopedie in z'n geheel tot en met 1987 goed is bijgewerkt, en actueler (of in een enkel geval minder actueel) is waar jaartallen dat vermelden.

-Bij het begin van de krantepublikatie bestond het voornemen achterin het boek een overzicht op te nemen van de bij de encyclopedie-samenstelling geraadpleegde literatuur. Later werd verkozen uitgebreide literatuuroverzichten bij de artikelen zelf te plaatsen. Het gevolg hiervan is dat, met name in het eerste deel van het boek bij de artikelen slechts zeer summiere literatuuroverzichten staan, vaak alleen de namen van de auteur en diens boek. De meeste van deze korte literatuur-verwijzingen zijn uitgebreider omschreven te vinden in het omvangrijke literatuuroverzicht aan het eind van het artikel *Economische geschiedenis (blz. 222 en 223), danwel in het artikel *Historiografie (blz. 326 en 327).

-De publikatie-reeks in De Typhoon ging regelmatig vergezeld van een oproep aan lezers om te reageren indien zij ons op onvolkomenheden betrapten. Enkele honderden malen werd hieraan gehoor gegeven. Deze reacties zijn zoveel mogelijk in het boek verwerkt. Suggesties tot uitbreiding van tekst (zonder dat in het oorspronkelijke stuk echte fouten stonden) konden wij niet altijd overnemen.

-Gedurende de productie slipte een aantal trefwoorden er doorheen: wij vergaten (om wat voor reden dan ook) deze op te nemen. Deze vermeldingen zijn in twee supplementen gerangschikt, een aan het eind van elk deel (deel 1 A t/m K; deel 2 M t/m Z). Vanaf de reguliere pagina's wordt naar deze supplementen verwezen. De vergeten trefwoorden zijn dus wel in de alfabetische ordening opgenomen, maar worden elders beschreven.

-Ofschoon het boek na de krantepublikatie door meerderen kritisch werd doorgenomen, zijn hier en daar foutjes blijven staan. Een enkele keer, bijvoorbeeld, wordt nog verwezen naar een niet bestaand trefwoord. Wie zich bij het raadplegen der encyclopedie hierdoor op enig moment teleurgesteld voelt, bieden wij onze verontschuldigingen aan.

De eindredactie

  • /home/zaanwiki/domains/zaanwiki.nl/private_html/encyclopedie/data/pages/verantwoording_uitgave_1991.txt
  • Laatst gewijzigd: 2020/09/07 12:09
  • (Externe bewerking)