In de Zaanstreek is in het verleden door de bewoners van vele paden een zogenoemde padgemeenschap gesticht met het oog op gezamenlijke belangen en plichten. Deze padgemeenschappen zijn er in vele gevallen toe overgegaan de gemaakte afspraken notarieel vast te leggen. Hiermee werden op een voor Holland unieke manier gedragsregels vastgelegd waaraan alle bewoners van het pad zich moesten houden. Vermoedelijk waren notariële bewonersovereenkomsten elders onbekend. Padreglementen zijn namelijk nergens buiten de Zaanstreek gevonden.

Wel zijn elders (doorgaans in overwegend orthodox-christelijke gemeenten, zoals Staphorst) in het gewoonterecht overblijfselen te vinden van vergelijkbare rechten en plichten. In de Zaanstreek verdwenen de laatste resten van de geïnstitutionaliseerde bewonersafspraken overigens al in de eerste helft van de 20e eeuw.

Padgemeenschappen ontstonden vrijwel meteen na de aanleg van de paden. Toen rond het begin van de 17e eeuw door snelle bevolkingsgroei de ruimte langs de lage en hoge dijken schaars werd, was men genoodzaakt 'in het veld' te bouwen: er ontstonden paden, haaks op de dijken en aan de overzijde van de wegsloten. De mogelijkheid om deze paden door dwarspaden met elkaar te verbinden ontbrak meestal. Zodoende ontstonden kleine en tamelijk geïsoleerde woongemeenschappen; de bewoners waren er op elkaar aangewezen. Dikwijls werd de padnaam afgeleid van die van de eerste bewoners (Jan Prinsenpadt, Rozengracht enz. ), soms ook had een al bestaand onbebouwd pad de naam van de molen waarnaar het leidde.

De brug naar het pad over de wegsloot moest hoog genoeg zijn om de doorvaart van geladen schuiten mogelijk te maken. Ieders verantwoordelijkheid voor het onderhoud van brug en pad maakte deel uit van het padreglement. Wat de directe aanleiding is geweest voor het ontstaan van het eerste padreglement is niet na te gaan; mogelijk speelde angst voor de vestiging van ongewenste bedrijvigheid hierbij een rol. In veel reglementen is namelijk opgesomd dat er bijvoorbeeld geen traankokerij of leerlooierij aan het pad mocht worden gevestigd. Evenmin is zeker voor welk pad het eerst een reglement is opgesteld. In een reglement voor het Peperpad (Oostzaandam) uit 1693 werd verwezen naar een eerder reglement dat in 1622 was opgemaakt. Mogelijk is dit de eerste formeel vastgelegde overeenkomst van padbewoners geweest.

Weinig later zijn padreglementen vastgesteld voor het Zilverpad en het Kuijperspad (zie hierna), de twee paden die sinds de demping van de belendende sloot de Gedempte Gracht te Zaandam vormen. Een belangrijke basis voor de padreglementen was de destijds algemeen aanvaarde burenplicht. Bij geboorten, ziekten en sterfgevallen stonden de bewoners elkaar bij, zij vormden een hechte groep waarvan de leden elkaar zeer goed kenden. Anders dan we zouden verwachten, werden de reglementen niet van elkaar overgeschreven. Toch bevatten ze in hoofdzaken dezelfde bepalingen hoe en door wie de sloten en bruggen moesten worden onderhouden, waar de 'secreten' of 'gemakhuizen' gebouwd mochten worden, wat te doen bij brand en bij gladheid, verboden op het drijven van vee, het rijden met karren, de uitoefening van hinderlijke of gevaarlijke bedrijvigheid, zoals traankokerij, touwslagerij, kaarsenmakerij, leerlooierij, scheepswerven, smederijen, grutterijen, slachterijen, vleethuizen en herbergen.

Ook het bouwen van eendehokken was meestal uitgesloten. Duidelijk is dat de reglementen vooral gericht waren op het milieu, op rust en veiligheid. Ondanks alle bepalingen is op ettelijke paden later toch wel bedrijvigheid ontstaan. Het toezicht op de reglementen was toevertrouwd aan padheren. Boekenoogenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBoekenoogen, Gerrit Jacob

Wormerveer 18 april 1868 - Leiden 26 augustus 1930

Taalkundige, vooral bekend geworden door zijn academische proefschrift 'De Zaanse Volkstaal', waarop hij in 1896 in Leiden cum laude promoveerde. De hoofdinhoud van dit in 1897 uitgegeven lijvige werk wordt gevormd door het Idioticon, waarvan is getuigd dat het buiten kijf het meest volledige en best bewerkte woordenboek van enige Nederlandse streektaal is.
omschrijft de padheer als 'de persoon die het toezicht op het onderhoud van de paden en landhoofden is opgedragen en die de daartoe benodigde gelden van de belanghebbenden int. In Assendelft heetten zij oudtijds weelmeesters. Zij hadden het recht op het opleggen van boetes (… ). Iedere bewoner moest dan ook het reglement onderschrijven. Als men een huis op een bepaald pad kocht, dan was men direct onderhorig aan het reglement. Bij grote boetes en wanneer de financiën van het pad (waarvan sommige boekhoudingen nog aanwezig zijn) dat mogelijk maakten, werden de gelden overgemaakt naar de plaatselijke armen.'

De padheren waren op de jaarlijkse padvergadering of comparitie gekozen. Zij werden ook wel aangeduid als opsienders, overluyden, bewindhebbers, burgemeesteren of regenten. De reglementen van het Blauwepad en het Meester Cornelispadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMeester Cornelispad

De officiële naam was vroeger Meester Keezenpad. Het pad is in de jaren zestig van de twintigste eeuw verdwenen. De ouderdom is niet exact bekend.

Zie ook Blauwepad
werden in 1791 'conventiën' genoemd. De jaarlijkse vergaderingen hadden soms blijkbaar een feestelijk karakter; rekeningen laten zien dat er voor die van onder meer de Bloemgracht wijn en tabak werd geleverd. Om het vergaderingbezoek te bevorderen gaven de bewindhebbers van het Schipperspad in 1803 iedereen een halve fles wijn. Tenzij er groot onderhoud aan pad, brug of sloot op de agenda stond, verliepen de vergaderingen doorgaans snel.

Soms heette een pad een 'ven'. Dat verwees naar het lage en vochtige land waarop men zich had gevestigd. Sommige paden waren onder meer dan één naam bekend, dikwijls doordat ze een naamswijziging hadden ondergaan, waardoor de oude en de nieuwe naam door elkaar werden gebruikt. Hierachter volgt een aantal paden met een reglement. Het jaartal duidt de notariële akte aan, de paden kunnen ouder zijn. Er zijn ongetwijfeld meer padreglementen geweest dan hier worden opgesomd. Verklaarbaar is dat er weinig of geen vermeldingen zijn uit Oostzaan, Westzaan, Assendelft, Wormer en Jisp: in deze dorpen was er voldoende ruimte langs de dorpsstraat en behoefden dus geen paden voor bewoning van het veld te worden aangelegd. De bewoners waren er echter wel gebonden aan soortgelijke bepalingen als in de padreglementen.

De reglementen zijn, soms nog tot ver in de 19e eeuw, herzien. In 1933 besloten de bewoners van het Blauwe Arendspad in Zaandam opnieuw een reglement in te stellen. Men zag daarvan af toen bleek dat geen sancties tegen onwilligen mogelijk waren.

Padreglementen

  • 1622: Peperpadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPeperpad

    Het eerste pad waarvan een padreglement bekend is, is het Peperpad met een reglement uit 1622, in Oostzaandam, iets ten noorden van de Oostzijderkerk, iets ten noorden van de huidige Peperstraat.

    straat pad
    , Oostzaandam
  • 1637: Zilverpadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZilverpad

    Voormalig pad in Westzaandam, de zuidzijde van de huidige Gedempte Gracht.

    Het Zilverpad stond ook bekend onder de naam Zuider Nieuwendijk en was een van de oudere paden van Zaandam. Het oudst bekende reglement van het pad is van 1637. In 1770 werd een nieuw padreglement opgesteld. Het laatste padreglement dateert van 1803. De sloot tussen het Zilverpad en het Kuijpers- of Geldelozepad werd tussen 1854 en 1856 gedempt, waarna de brede straat die hierdoor ontstond, de Gedempte Gracht…
    , Zuider Nieuwendijk, Westzaandam;
  • 1637: Geldelozepadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigGeldelozepad

    Voormalige naam van het gedeelte van de noordkant van de Gedempte Gracht na de Vinkedwarsstraat in Zaandam-west. Het Geldelozepad werd ook Zeilpad of Seylpad genoemd. Beide namen werden door elkaar gebruikt. Met de demping van de sloot tussen het Geldelozepad, het Kuyperspad en het Zilverpad in 1856-1858 kwam een einde aan de naam van dit reeds in de 15e eeuw aanwezige pad en werd de naam voor de nieuw ontstane, brede straat Gedempte Gracht.
    , Gedempte Gracht, Kuijperspad, Noorder Nieuwendijk, Westzaandam;
  • 1638: 't Ventjeplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigVentje

    Pad in Zaandam-West, deels nog aanwezig tussen de Rozengracht en de Gedempte Gracht, iets oostelijk van het Rustenburg.

    Het pad ontstond op een ven. Een klein stuk land om beweid te worden, dat in 1650 werd verkaveld en in woonpad werd veranderd. Tot de laatste huizen verdwenen was het een typisch arbeiderspad. Het achtervoegsel 'ven' is vroeger, zeker niet alleen in de Zaanstreek, veel gebruikt voor stukken land. Voorbeelden in de Zaanstreek daarvan zijn Kloosterven, Muizeven, Dijkven,…
    , Middelste Ven, Westzaandam;
  • 1643: Paardevenplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigAmeland

    Straat in Zaandam, het doodlopende pad loopt dicht ten zuiden van en evenwijdig aan de Mallegatsloot. De naam van het pad bestond al in de 17e eeuw als Aemland, dit is 'het land van Aem' en werd toen afwisselend gebruikt met de aanduiding Paardeven. In 1643 werd voor dit Aemland een 'order voor 't padt' opgesteld.
    of Aemland, Ameland, Westzaandam;
  • 1643: Prinsepadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPrinsepad

    Pad, later Prinsenstraat te Zaandam-Oost, van de Zuiddijk het veld instekend. Het pad gaf toegang tot de lijnbaan De Blauwe Arend en had al in 1643 een reglement. Het stond ook bekend onder de naam Jan Vingerlingsven. Beide namen verwijzen naar vroegere bewoners.
    , Princepad, Jan Vingerlingsven, Prinsenstraat, Westzaandam;
  • 1649: Stikkelspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigStikkelspad

    Het noordelijke deel van de Stationsstraat te Zaandam. Van het pad zijn twee reglementen bekend: één uit 1649 en één uit 1744. Het pad werd later ook wel Spinhuispad genoemd, naar de spinbaan die op het einde van het pad stond.

    straat pad westzaandam
    , Spinhuispad, Stationsstraat, Westzaandam;
  • 1650: Boomgaardspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBoomgaardspad

    Pad te Oostzaandam. Vanaf de Dam het eerste pad aan de Zuiddijk, genoemd naar de grote boomgaard die zich in de 17e eeuw aldaar bevond. Het eerste padreglement werd opgesteld in 1650, maar vermoedelijk bestond het pad toen al een periode. In 1787 volgde een tweede reglement. Om op het Boomgaardspad te komen moest men vanaf de Zuiddijk een smal paadje oplopen en daarna een brug over een smalle sloot oversteken. De sloot werd in 1907 gedempt, maar de smalle toegang bleef ongewijzigd…
    , Bogertpad, Oostzaandam;
  • 1651: Kattegat, hetplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKattegat, het

    Tegenwoordige straat in Zaandam-oost, dwarsstraat van de Zuiddijk richting de Zaan. Zowel in Zaandam als in Loosdrecht heeft men ooit een water die naam gegeven omdat iemand met de bijnaam Kat of de Kat het gegraven had of er langs woonde. Dergelijke soort naamspelingen worden over het algemeen alleen gevormd met de blik schuin gericht naar de aardrijkskundige namen of naamtypen die aan iedereen bekend zijn. In dat geval vormt de
    , Oostzaandam;
  • 1656: Bloemgrachtplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBloemgracht

    Pad aan de Oostzijde van Zaandam` aangelegd in 1656 als het Cornelis Pietersz Bleeckers Ven ofde Bloeme Graft. Bleeckers was de eigenaar van het ven waarop het pad werd aangelegd. De Bloemgracht kreeg onmiddellijk bij de aanleg een padreglement. De familie Bloem (die het pand op de hoek van het pad met de Oostzijde bewoonde) was van dit reglement vrijgesteld.
    Bloeme Graft, Cornelis Bleeckers Ven, Oostzaandam;
  • 1656: Vinckepadt, Vinkenstraat, Westzaandam;
  • 1656: Seijlpadt, Gedempte Gracht, Westzaandam;
  • 1656 Rustenburgplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigRustenburg

    Pad in Zaandam (west) ten noorden van de Hogendijk, lopend naar de Stationsstraat. Het is een oude straat, waarvan het eerst bekende reglement van 1656 dateert. Het Rustenburg werd ook wel het Piet Hessenven genoemd. Begin jaren tachtig van de 20e eeuw werd de straat volkomen gereconstrueerd.
    , Piet Hessenven, Westzaandam;
  • 1656: 't Krimpplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKrimp, Het

    Pad in Zaandam-West. Aan het Krimp staat het Czaar Peterhuisje. Nadat Czaar Peter de Grote in dit huisje overnacht had, werd het Krimp ook wel de Keizersgracht genoemd. Het pad komt in 1642 voor als Krimpenburg en had in ieder geval in 1656 een padreglement. Het land ten westen heette het Krimperven.
    , Crimpenburg, Westzaandam;
  • 1656: Dampadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigDampad

    Pad, tegenwoordig meer een steeg tussen de Dam en de Rozengracht. In 1656 werd een reglement voor het Jacob Mensenven of -pad vastgesteld, het huidige Dampad. Vroeger stond het pad ook wel bekend als: Damstraat.

    Sipke Lootsma veronderstelt dat de aanleg van het pad samenhing met de bloei van de
    ), Jacob Mensenven, Damstraet, Westzaandam;
  • 1656: Blauwepadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBlauwepad

    Pad aan de Westzijde te Zaandam, in het verleden vooral bekend als Jacob Claesz. Noomenpad. Het padreglement van het Jacob Claes Noomenpad werd vastgesteld in 1656, maar het pad was veel ouder. In een vermelding uit 1638 is reeds sprake van Het Jacob Claes Nomespad, anders het Blauwe Padt
    , Jacob Claesz Noomenpadt, Westzaandam;
  • 1660: Haringpadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHaringpad

    Haringpad of Heringpad, pad in Westzaandam, gelegen aan de zuidzijde van de tegenwoordige Stationsstraat. Het oudste padreglement dateert uit 1645; in 1743 werd een nieuwe 'ordre' vastgesteld, aangezien de eerdere tekst naar men toen meedeelde 'is geraekt in verval'. Heette de zuidkant van de huidige Stationsstraat dus Haringpad, aan de noordzijde lag het
    Stationsstraat, Westzaandam;
  • 1662: Hollandse Padplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHollandse pad

    Doodlopend pad te Zaandam. vanaf de Westzijde. Het padreglement werd vastgesteld in 1622. Het pad werd in 1889 door de gemeente overgenomen. De naam Hollandse Pad werd in oude tijden 't Pad genaamd Holland genoemd. Oorspronkelijk liep aan de zuidzijde van dit pad een sloot, zoals blijkt uit het Reglement van dit pad, waarin Padmeesters verbieden „assche ofte andere vuijligheit
    , Holland, Westzaandam;
  • 1663: Hovenierspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHovenierspad

    Pad te Oostzaandam, in 1948 omgedoopt in Hoveniersstraat. Het naar de pelmolen “De Hovenier in Het Klooster Krommenie` genoemde pad had waarschijnlijk al in 1663 een reglement en werd in 1885 door de gemeente overgenomen.
    , Westzaandam;
  • 1668: Moolenpadtplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMolenpad

    Voormalig pad in oostelijk Zaandam (in 1952 herdoopt in Molenstraat). Het dankte zijn naam aan de korenmolen De Haan.In 1668 kreeg het een padreglement.

    In Westzaandam bevond zich ook een Molenpad, deze lag ten noorden van de Botenmakersstraat. Ook Jisp heeft een Molenpad, dat van de brug in de Dorpsstraat bij Het Zwet in noordelijke richting loopt.
    , Oostzaandam;
  • 1671: Tysenpadt, Westzaandam;
  • 1671: Bakkerspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBakkerspad

    Naam van voormalige paden te Westzaandam en Zaandijk. In 1671 werd van het 'Jan Barentsz Backerspat in de Molenbuyrt' (te Westzaandam) een reglement vastgesteld. Barentsz Jansz. Backer was de eerste bewoner. Andere namen voor dit pad waren Barent de Backerspat, Keesje Stuurmanspad, Meester Cornelis Stuurmanspad, Jan Koenepad, Jan Maartenspad. De namen verwijzen naar de bewoners van het pad en naar de bakkerij die aan het pad gevestigd was. Aan het einde van het pad lagen de houtzaag…
    , Jan Barentsz Backerspat, Westzaandam;
  • 1672: Jonge Arnoldusstraat, Roosendael, Oostzaandam;
  • 1674:Kauwerspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKauwerspad

    Pad in Zaandam-West, ook wel Papierpad, noordelijk en op enige afstand van de Papenpadsloot.

    Het nog altijd aanwezige pad is vernoemd naar papiermolen De Kauwer. Vandaar ook de naam Papierpad. In totaal stonden er drie molens aan het pad. Het Kauwerspad had in 1674 een
    Papierpadt, Westzaandam;
  • 1677: Nickelspadt, Westzaandam;
  • 1677: Franse padplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigFransepad

    Pad te Zaandam (thans, 1991, Franse Straat). Deze straat is de eerste ten zuiden van de Peperstraat en loopt daar evenwijdig aan. Het Fransepad kreeg zijn naam door de Franse school, die daar reeds in 1656 wordt vermeld. Het padreglement dateert uit 1677. In 1871 nam de gemeente het pad over, waarna tussen 1889 en 1914 verschillende dijkslootdempingen plaats hebben gevonden.
    , Oostzaandam;
  • 1678: Kalverstraetplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKalverstraat

    Pad in Zaandam, waarschijnlijk vernoemd naar schoolmeester Cornelis Jansz Kalff (zie: Onderwijs 1.2.8.) die aan het pad woonde. De Kalverstraat kreeg in 1678 een reglement.
    , Kalverstraet, Oostzaandam ;
  • 1679: Konijnenpadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKonijnenpad

    Pad in Zaandam-Oost, tussen Oostzijde 100 en Leo XIII-straat 18.

    In 1663 wordt het reeds vermeld als 'Knijnepad', maar pas in 1679 is er sprake van een padreglement. Aardig is dat de vroegere uitspraak 'knijn' of 'knain' in de oude naam ook zichtbaar is. De oorsprong van de padnaam is niet bekend.
    Knijnepadt, Oostzaandam;
  • 1679: Parkstraatplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigParkstraat

    Straat in Zaandam west, direct ten noorden van de Bullekerk en lopend van de Westzijde naar de Provincialeweg (N203). De straat is genoemd naar het in 1890 geopende Volkspark, maar heette tot dat jaar Noorderkerkpad. Nog eerder heette het Jan Prinsenpad. In 1679 kreeg het Jan Prinsenpad benoorden de nieuwe kerk aan de
    , Jan Prinsenpadt, NoorderKerckpadt, Westzaandam;
  • 1679: Pietie Wijespadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWijespad, Pietie

    Voormalig pad te Oostzaandam, dat in 1679 een reglement kreeg. Niet bekend is waar het Pietie Wijespad heeft gelegen.
    , Oostzaandam ;
  • 1683: Schipperslaan, Groote Koogeven of Stinkpad, Koog,
  • 1685: Molenpadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigMolenpad

    Voormalig pad in oostelijk Zaandam (in 1952 herdoopt in Molenstraat). Het dankte zijn naam aan de korenmolen De Haan.In 1668 kreeg het een padreglement.

    In Westzaandam bevond zich ook een Molenpad, deze lag ten noorden van de Botenmakersstraat. Ook Jisp heeft een Molenpad, dat van de brug in de Dorpsstraat bij Het Zwet in noordelijke richting loopt.
    , Voogtenpadt, Botenmakersstraatplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBotenmakersstraat

    Straat in Westzaandam ten zuiden van het Wijnkanspad, eerder Botenmakerspad en Jan Voogtenpad geheten.

    De naam Botenmaker komt van Floris Jansz. Botenmaker, bewoner van het pad, die voor het eerst genoemd wordt in een akte uit 1645 als hij een huis koopt op het Voochtenpad. De naam Voogtenpad is lastig te koppelen aan een bewoner van het pad aangezien er meerdere personen met deze 'achternaam' genoemd worden op dit pad.
    , Westzaandam ;
  • 1692: Halstraatplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHalstraat

    Pad te Oostzaandam, nabij de Dam. Het eerste padreglement dateert van 1692, maar het pad is vermoedelijk ouder. Het werd waarschijnlijk vernoemd naar een der eerste bewoners.
    Halstraet, Oostzaandam;
  • 1694: Domineespadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigDomineespad

    Pad te Koog, thans bekend als Zuiderkerkstraat. Het padreglement werd in 1694 vastgesteld.

    actualiseren
    , Zuiderkerkstraat, Koog;
  • 1694: 't Eylant Belgische straat), Oostzaandam ;
  • 1697: Vossepad, Vermaningstraat, Koog;
  • 1702: Oude Wagtmeesters padtplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigOude Wagtmeesterspad.

    Voormalig pad in Westzaandam, in de Molenbuurt. In 1702 is een padreglement ingesteld. De juiste ligging en het jaar van verdwijnen zijn niet bekend.
    , Westzaandam;
  • 1704: Claes de Wittepadt, Koog;
  • 1704: Crommenieer padt, Wormerveer;
  • 1704: Weverspadtplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWeverspad

    Vroegere naam voor het Kramerpad, later Kramerstraat te Oostzaandam. Het Weverspad liep vanaf de Oostzijde het land in ter hoogte van de voormalige vermaning de Doofpot. De naam was ontleend aan oliemolen De Wever, die tussen 1712 en 1769 aan het einde van het pad stond. Het pad was overigens ouder, ofschoon het eerst bekende
    , Weverstraat, Wormerveer;
  • 1706: De Tuyn, Tuinpad, Zaandijk;
  • 1710: Nieuwe Vaert agter de Kerck, Zaandijk;
  • 1713: Hanepadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHanenpad

    Pad in Oostzaandam, bij de Zuiddijk. Het eerste reglement dateert van 1713 en werd vastgesteld omdat de bewoners onderling ruzie hadden gekregen. Het pad bestond toen al geruime tijd. De naam is ontleend aan een van de eerste voorname bewoners van het pad.
    , Oostzaandam;
  • 1713: Pad van burgemeester Gerrit de Wit, Koog;
  • 1717: Relkenpadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigRelkenpad

    Pad te Koog; de naam veranderde, onverklaard, in de loop der jaren van Relkenpad in Reëelenpad later in Reëelenstraat. De straat loopt van het Zuideinde, de Lage Dijk, in westelijke richting over in de Hyacinthstraat. Het eerste bekende
    , Reëlenstraat, Koog;
  • 1719: Boumanspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBouwmanspad

    Doodlopend pad in de Molenbuurt te Westzaandam, genoemd naar de paltrok-wagenschotzager 'De Bouwman'. ln 1719 was er een padreglement.
    , Westzaandam;
  • 1719: [Breedweer]], Koog; Kramers
  • 1720: Noorder Sluijspatt, Sluisstraat, Koog;
  • 1720: Sluispad, Oostzaandam;
  • 1722: Wijnkanspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigWijnkanspad

    Pad te Westzaandam, tussen de Herengracht en de Botenmakersstraat, westelijk lopend van de Westzijde. Hoe het pad aan de naam gekomen is, is niet achterhaald. Zeker is dat het een oud pad is,hoewel tot nu toe geen reglement van het pad gevonden is. Wel werd in 1722 gesproken van een bestaand reglement.
    , Wijnkantspat, Westzaandam;
  • 1722: Gorterspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigGorterspad

    Pad te Zaandijk. westelijk vanaf de Lagedijk. Het Gorterspad ontstond in de tweede helft van de l'i'e eeuw. De naamsoorsprong is niet bekend. mogelijk woonden er personen met de familienaam Gorter aan het pad. mogelijk was er een gorterij (grutterij) aan gevestigd. De naam komt overeen met die van de
    , Zaandijk;
  • 1722: Hazepadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHazepad

    Pad te Zaandam en te Zaandijk. Het Zaandijker Hazepad loopt van de Lagedijk naar de Provinciale Weg, het Zaandamse pad is een zeer klein pad in de Westzijde, tussen Vinkenstraat en Zeemansstraat. Het Hazepad te Zaandijk werd vernoemd naar oliemolen De Oude Haas, die via het pad kon worden bereikt. De herkomst van de naam van het pad te Zaandam is niet bekend. Het Hazepad te Zaandam kreeg in 1644 een reglement; in 1733 werd dat vernieuwd. In 1866 werd het pad door de gemeente Zaandam ove…
    Hasepad, Zaandijk ;
  • 1723: Jan Voogten Pat, Westzaandam ;
  • 1725: 't pad van Jan Derkse Prins, Koog;
  • 1725: Backerspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBakkerspad

    Naam van voormalige paden te Westzaandam en Zaandijk. In 1671 werd van het 'Jan Barentsz Backerspat in de Molenbuyrt' (te Westzaandam) een reglement vastgesteld. Barentsz Jansz. Backer was de eerste bewoner. Andere namen voor dit pad waren Barent de Backerspat, Keesje Stuurmanspad, Meester Cornelis Stuurmanspad, Jan Koenepad, Jan Maartenspad. De namen verwijzen naar de bewoners van het pad en naar de bakkerij die aan het pad gevestigd was. Aan het einde van het pad lagen de houtzaag…
    Blauwe Arendspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBlauwe Arendspad, het

    Pad aan de Westzijde te Zaandam, iets ten noorden van de spoorlijn naar Hoorn, in het verleden ook wel Bakkerspad genoemd. Het reglement van het Blauwe Arendspad stamt uit 1725. Het pad werd vernoemd naar oliemolen De Blauwe Arend, die in 1879 plaats moest maken voor de spoorlijn.
    , Westzaandam;
  • 1726: Vriesse pad, Stationstraat, Koog;
  • 1728: Schapenpadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSchapenpad

    Voormalig pad te Westzaandam tussen het Zeemanspad (Zeemansstraat) en het Haringpad (zuidelijk deel Stationsstraat). Het Schapenpad kreeg in 1728 een reglement.

    straat pad
    , Westzaandam;
  • 1728: Zonnepadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigZonnepad

    Pad in Zaandijk, ongeveer 100 meter westelijk van en evenwijdig aan de Lagedijk ten noorden van de Sluissloot. De eerst bekende vermelding dateert van 1698, van 1729 is een reglement bekend.

    pad zaandijk
    , Sonnepad, Zaandijk;
  • 1729: Valdeurspad, Oostzaandam;
  • 1730: Spinhuispadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSpinhuispad

    Tijdelijke naam van het Stikkelspad, het westelijke deel van de Stationsstraat te Zaandam, ontstaan in samenhang met de daar destijds aanwezige spinbaan.

    straat pad westzaandam
    , Stikkelspad, westlijke Stationsstraat, Westzaandam;
  • 1730: Brouwersgrachtplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBrouwersgracht

    Brouwersgracht, niet meer bestaand pad te Westzaandam. Het pad ging op in het zogenaamde Klein-Rome en kreeg in 1730 een padreglement.

    pad gracht
    , voormalig Klein Rome, Westzaandam;
  • 1731: Kattegatplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKattegat, het

    Tegenwoordige straat in Zaandam-oost, dwarsstraat van de Zuiddijk richting de Zaan. Zowel in Zaandam als in Loosdrecht heeft men ooit een water die naam gegeven omdat iemand met de bijnaam Kat of de Kat het gegraven had of er langs woonde. Dergelijke soort naamspelingen worden over het algemeen alleen gevormd met de blik schuin gericht naar de aardrijkskundige namen of naamtypen die aan iedereen bekend zijn. In dat geval vormt de
    , Kaddegat en Nieuwe Haven, Oostzaandam;
  • 1746: St Catryne Pat, Dirck Claasz Ven, Cathrijnepad, Oostzaandam ;
  • 1753: Broodkorfspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBroodkorfspad

    Niet meer bestaand pad te Koog, waar in 1753 een padreglement voor werd vastgesteld.
    , Koog;
  • 1754: Papenpad, Papenpadsloot en -sluisplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigPapenpad, Papenpadsloot en -sluis

    Straat, sloot en sluis te Zaandam (west), lopend van de Zaan naar het Westzijderveld. Straat, sloot, sluis en kerk zijn vernoemd naar het woord Paap, een deels in onbruik geraakt mild scheldwoord voor een katholiek persoon. Het woord was van oorsprong een scheldwoord voor de paus. Het is dan ook een verbastering van Papa, oftewel paus. Niet alleen de paus, maar ook de lokale geestelijke werd dorpspaap, parochiepaap of mispaap genoemd. Later werd het de benaming…
    , Jacob Dirckx pat, Westzaandam ;
  • 1754: Jan Bestevaarspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBestevaerspad, Jan

    Pad te Koog, iets ten zuiden van de Sluissloot, lopend vanaf de Lagedijk. Het pad, dat beter bekend was als Piet Tuinenpad, kreeg in 1754 een padreglement. Al lang voor de Tweede Wereldoorlog is de naam veranderd in Jan Bestevaerstraat.
    , Piet Tuinenpad, Koog;
  • 1757: Smaalplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigSmaal

    Pad te Zaandam-Oost, iets noordelijk van de Prins Bernhardbrug. De naam van het pad, dat in 1757 een reglement kreeg, is een verbastering van 'smal'.

    pad oostzaandam
    , Oostzaandam;
  • 1762: Weverspat, Kramerspat, Oostzaandam;
  • 1764: Bakkerspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBakkerspad

    Naam van voormalige paden te Westzaandam en Zaandijk. In 1671 werd van het 'Jan Barentsz Backerspat in de Molenbuyrt' (te Westzaandam) een reglement vastgesteld. Barentsz Jansz. Backer was de eerste bewoner. Andere namen voor dit pad waren Barent de Backerspat, Keesje Stuurmanspad, Meester Cornelis Stuurmanspad, Jan Koenepad, Jan Maartenspad. De namen verwijzen naar de bewoners van het pad en naar de bakkerij die aan het pad gevestigd was. Aan het einde van het pad lagen de houtzaag…
    ;
  • 1767: Boschjespadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBoschjespad

    Voormalig pad in Koog aan de Zaan, later Boschjesstraat. Onder de nog eerdere naam Weeshuispad bezat het een padreglement genoemd in 1767. De aanduiding Boschjespad of -straat verwijst naar het vroegere Koger Bosje, een begroeid terrein dat ook ruimte bood voor de in nogal slechte staat verkerende velden van voetbalclub SDO, het latere KFC, en korfbalvereniging KZ. Aan het pad stonden het gemeentehuis en het politiebureau, terwijl op het terrein van het Koger Bosje later Ons Verplee…
    , Weeshuispad, Boschjesstraat, Koog;
  • 1769: Hennepadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigHennepad

    Pad te Wormerveer, lopend vanaf de overgang Dubbele Buurt-Zaanweg, naar de Wandelweg. Het pad bestond in ieder geval in de 18e eeuw. De bewoners van het pad moesten niet alleen voor hun eigen straat, maar ook voor de Hennepad-brug over de wegsloot naar de Zaanweg zorg dragen.
    , Wormerveer;
  • 1796: Doctor Roggertspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigDokter Roggertspad

    Pad in de Molenbuurt te Zaandam haaks op de Westzijde, ook bekend als Dokter Rogaardspad en oorspronkelijk als Huismanspad. Deze eerste naam van het pad verwijst naar de in 1743 gesloopte houtzaagmolen De Huisman, waar het pad heen voerde. De beide andere namen verwijzen naar één van de bewoners van het pad. Het was vermoedelijk al in de 17e eeuw aanwezig, maar het eerst bekende
    , Rogaardspad, Huismanspad, Westzaandam;
  • 1798: Rozengrachtplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigRozengracht

    Straat te Zaandam-West, ten zuiden van en evenwijdig aan de Gedempte Gracht. Oorspronkelijk heette het pad, waarvan pas in 1798 vermeld werd dat het een reglement had, Roosgraft, naar de familie Roos. Het stond ook bekend onder de namen: Gerrit Arisz Ven, 't Zuijder Jacob Menschenpadt en Sopjespad. Vanaf 1959 wordt op de Rozengracht tweemaal per week de Zaandamse markt gehouden.
    , Zuider Jacob Menschen padt, Gerrit Arisz Ven, Roosgraft, Westzaandam.
  • 0000: Bonsempadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigBonsempad

    Vroeger een pad in Koog aan de Zaan, aan de noordkant van de huidige Stationsstraat. De zuidkant hiervan werd gevormd door het Vriesse pad. De naam Bonsempad dankte het aan de ter plekke gebouwde molen met de naam De Zwarte Bonsem. In de streektaal werd met een bonsem een bunzing aangeduid.
    , Koog
  • 0000: Kokspadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKokspad

    Het Kokspad in Zaandam, een zijpad van de Oostzijde tegenover advocaatfabriek Van Ostade, is genoemd naar molen De Kok die aan het eind van het pad stond. Oorspronkelijk in 1679 als pelmolen gebouwd, achttien jaar later verbouwd tot papiermolen en in 1735 omgebouwd tot verfmolen. Een jaar later brandde De Kok af. Ook Zaagmolen
    , Oostzaandam
  • 0000: Kopermolenpadplugin-autotooltip__default plugin-autotooltip_bigKopermolenpad

    Het Kopermolenpad, een zijpad van de Oostzijde, dankt zijn naam aan de grote dubbele oliemolen De Kopermolen, gebouwd in 1642 verbrand in 1856. De molen stond aan en ten zuiden van de Kopermolensloot, ten westen en op enige afstand van de Gouw. In 1916 kreeg het Korenmolenpad te kampen met het zeewater. Aan het einde van dat pad, dat in november 1924 de naam Kopermolenstraat kreeg, lag het weiland, dat zich voortzette, onderbroken door hier en daar een dorp, tot de dijk van de Zui…
    , Oostzaandam
  • 0000: Tuinierspad, Westzaandam
  • 0000: Smidspad, Oostzaandam
  • 0000: Eendrachtspad, Oostzaandam
  • 0000: Klamperspad, Oostzaandam
  • 0000: Weerpad, Oostzaandam
  • 0000: Otterspad, Westzaandam
  • 0000: Zonnewijzerpad, Westzaandam
  • 0000: Ossenpad, Westzaandam
  • 0000: Boerenpad, Westzaandam
  • 0000: Schiermonnikoog, Westzaandam
  • 0000: Varkenspad, Koog
  • 0000: Reeëlenpad, Koog
  • 0000: Het Breed, Koog
  • 0000: Koekoekspad, Koog
  • 0000: Rellekepad, Koog
  • 0000: Loodwitmolenpad, Koog
  • 0000: Pinkepad, Koog

De meeste paden zijn als afzonderlijke trefwoorden in de encyclopedie opgenomen.

Ger Jan Onrust

Literatuur: Sipke Lootsma, Een typisch stuk Communaal-historie. In: Sipke Lootsma, Historische studiën over de Zaanstreek, deel I, Koog 1939; Dirk Vis, De Zaanstreek, Leiden 1948.

  • /home/zaanwiki/domains/zaanwiki.nl/private_html/encyclopedie/data/pages/padreglement.txt
  • Laatst gewijzigd: 2020/09/07 12:09
  • (Externe bewerking)